PDR

Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşım Teknikleri

Akılcı Duygusal Davranışçı

Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşım Teknikleri Albert Ellis’in öncüsü olduğu ve halen geliştirilmekte olan teknikleri içeren bir yelpazedir. Aşağıda bu Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşım Teknikleri örnekleri ve açıklamarıyla birlikte verilmiştir.

Temel Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşım Teknikleri

Tartışma

Terapist danışanın mantık dışı düşüncelerini tartışarak danışana problemleriyle nasıl başa çıkacağını gösterir. Bunu dört şekilde yapabilir, birincisi pragmatik veya fonksiyonel tartışma, danışanın inançlarından kendini koparması için inançlarının sonuçlarını vurgulama şeklinde yapılır. İkincisi deneysel veya gerçekçi tartışma danışana bu inancını destekleyen hangi kanıtlarının olduğunun sorulmasıdır. Üçüncüsü mantıksal tartışma, danışanın akılcı olmayan inançlarındaki hatalı mantığa odaklanır. Dördüncüsü de felsefi tartışmadır danışanın yaşamından ne kadar tatmin olduğuyla ilgili tartışma sorularının sorulmasıdır.

📌Örnek: Sedat insanlarla iletişime geçme konusunda atılgan davranmadığını bunun sonucunda kendisini değersiz, insanlar tarafından sevilmeyen biri olarak gördüğünü anlatmıştır. Terapist ise Sedat’a değersiz olduğu ile ilgili olarak bu düşünceyi kanıtlayan ne tür şeyler olduğunu sorar.

Bibliyoterapi

Danışanlara okuma ödevleri şeklinde verilir. Albert Ellis’in yazdığı kitap ve makaleler danışan tarafından okunur ve bir sonraki hafta bu okuduklarının kendisine ne tür katkılar sunduğu üzerinde konuşulur.

📌Örnek: Sedat utangaç biridir ve diğer insanlarla rahat iletişim kuramadığı için mutsuzdur. Terapist Sedat’a Albert Ellis’in “kendini nasıl mutlu edersin ve rahatsızlıklarını nasıl azaltırsın” kitabını ödünç verir ayrıca internetten konuyla ilgili makaleleri okumasını ister. Okuma sonucu Sedat kendimi ben rahatsız ettiğime göre bunu yine ben durdurabilirim, buna neden olan akılcı olmayan düşüncelerimi durdurabilirim, farklı düşünüp davranarak bu rahatsızlığımı azaltabilirim, bu davranışımı değiştirmek için ısrarcı davranmam gerekiyor şeklinde düşüncelerin kendisinde oluşmasını sağlar.

Terapi Seanslarını Kaydetme

Terapi sırasında kayıt yapılır ve bir sonraki oturuma kadar bu kayıtları danışanın gözden geçirmesi istenir. Bu teknik sayesinde terapi sırasında yaşananların bir kısmını unutan danışan bunları hatırlama şansına sahip olur ayrıca 3. Bir göz olarak kendi durumuna bakma şansına sahip olacağı için kendi durumunu daha objektif olarak değerlendirme şansına sahip olacaktır.

📌Örnek: Sedat terapi seanslarını sonradan dinlediğinde çekinden olmasının tamamen kendi düşüncesinin ürünü olduğunu fark etmekte ve daha atılgan davranmak için harekete geçmeye karar vermektedir.

Misyonerlik

Bu yaklaşımın arkasındaki düşünce, bir kimsenin problemini belirlemenin ve analiz etmenin insanın kendi problemini belirlemesinden ve analiz etmesinden daha kolay olmasıdır.

📌Örnek: Danışman, danışanına bir fırsat olduğunda ailesinin ya da arkadaşlarının problemlerine yardım etmesi için cesaretlendirir.

Yeni Bir Çerçeveye Yerleştirme

Danışanın olaylara farklı bir çerçeveden bakmasını sağlamaktır. Anlaşılmaz bir problemi çözülebilir bir probleme dönüştürmektir.

📌Örnek: Sedat kardeşiyle sürekli tartıştıklarını terapiste söylediğinde terapist ona hiç arkadaşı olmadığı için aslında kardeşinin onunla ilgilendiğini tartışmalarının da bir tür iletişim şekli olduğunu söylemektedir.

Durup Gözlem Yapma

Gün içinde duyularını takip edemeyen danışanların duyularına yoğunlaşmalarını sağlamaktır. Danışan gün içinde duygu ve düşüncelerini takip etmekte zorlanıyorsa kullanılır.

📌Örnek: Danışan parmağına yeni bir yüzük takar ve onu her fark ettiğinde duygularını takip ederek kaydeder bu şekilde seans aralarındaki duyuları incelenebilir onu çok heyecanlandıran durumların sıralaması yapılabilir.

Akılcı Başetme İfadeleri

Davranışlarımızın sonuçları kötü olsa bile bunun her şeyin sonu olmadığını anlatmak için kullanılır. Danışanlar akılcı olmayan inançlarını tartıştıkça, etkili bir yeni felsefe yaratırlar. Bu yeni oluşan felsefelerin bir kısmı akılcı şekilde baş etme ifadeleridir ki bunlar danışanın gittiği yolunu değiştirmek üzere çalışırken gözden geçirmek ve uygulamak için oluşturmuş olduğu cümlelerdir.

📌Örnek: Ahmet’in tekrarlanan davranışlarına engel olmasını ve davranışlarından dolayı duyduğu rahatsızlığı konusunda söyle demesini ister. “Eğer ışıkları kapatmayı unutursam, bir şeyler olabilir. Pek olacak gibi değil ama eğer kötü bir şey olursa, bununla baş edebilirim. Olursa da bu çok büyük bir felaket veya kötü bir şey değil, bende kötü ve felaket bir insan olmayacağım.”

Akılcı Duygusal Hayal Etme

Bu teknik, yeni duygusal örüntüler oluşturmak amacıyla tasarlanmıştır. Birkaç hafta boyunca birçok kez kullanılırsa olumsuz olaylar karşısında artık kişinin üzülmeyeceği bir noktaya geleceği öne sürülür. Danışandan gözlerini kapamasını ve önce kendilerini normal hayatta oldukları gibi hayal etmeleri istenir daha sonra başlarına gelecek çok kötü durumu hayal etmeleri istenir. Danışan bu hayali kurup yeterince o duyuyu yaşamaya başladığında terapisti uyarır terapistte o duyusu olumlu negatif bir duyguya çevirmesi için yönerge verir. Daha sonra terapi durumunu dönülür ve danışana olumsuz duyusunu nasıl olumluya çevirdiğini sorar.

📌Örnek: Danışana karşı cinsten biriyle konuşmayı zihninde yaşatması istenir ve gerçek hayatta yaşadığı kaygıyı yaşayana kadar kurgulamasını ister. Danışan güçlü şekilde kaygılandığını hissettiğinde terapiste işaret vermesini ister terapist işareti aldığında şimdi o duygularını olumluya çevir komutu verir. Danışan duyularını olumluya çevirdiğinde terapist bu konuda konuşup nasıl olumluya çevirdiğini sorar. Danışan konuşabilirim en kötü ihtimal beni tersler ama bu her şeyin sonu değildir diyerek olumsuz duyularını olumluya çevirebilir.

Terapistin Abartılı Eylemleri

Bu müdahale sözel ya da sözsüz bir şekilde olabilir. Davranışlarımızın sonuçlarını aşırı şekilde düşünüp geri çekildiğimiz zamanlarda kullanılır. Eylemlerimiz saçma görünse bile bu durumun bizim kişiliğimizi olumsuz etkilemediğini göstermektedir.

📌Örnek: Kendini değersiz eden danışan karşısında terapist amuda kalkar bir süre öyle durup danışanın izlemesini bekler daha sonra normal haline geçtiğinde danışana bu durumda ne hissettin ne düşündün sorularını yöneltir. Danışman “Bu benim değerimi yada saygınlığımı yada bir terapist olmamı engelleyen bir şey miydi?” diye sorar.

Mizah

Danışanların sorunlarını daha az ciddiye almalarını sağlamayı amaçlamaktır. Danışan sorunlarını abartılı yaşıyorsa mizaha başvurulabilir. Mizah, danışanların kendilerini daha az ciddiye almayı sağlamada yardımcı olur. Çalışma gruplarında ve terapi seanslarında mizahi şarkılar söyler ve insanları depresyonda hissettiklerinde ve kaygılı olduklarında tek başlarına veya grup içinde şarkı söylemeye teşvik eder.

📌Örnek: Karşı cinsten biriyle konuşma tanışma konusunda sıkıntı yaşayan danışana sorunu hakkında şarkı türkü söyleyerek hafifçe dalga geçilir.

Zorlanarak Başetme İfadeleri ve Tartışmanın Kaydedilmesi

Danışanların akılcı başetme ifadelerini yüksek sesle söylemeleri veya sesleri çıkarabildiği kadar bağırmaları istenilir. Zorlanarak yapılan başetme ifadeleri ve zorlanan tartışma ifadeleri kaydedilerek, danışanın iki seans arasında bunları dinlemesi istenilir. Bu tekniğin amacı zorlandığı davranışları yapmasını teşvik etmek yapamazsa bile bu durumun kendisini değersizleştirmediği duygusunu vermektir.

📌Örnek: Başkalarının onu onaylamadığına inanmak şeklinde yaşantısı olan bir danışan kendini zorlayarak şöyle söylemelidir: “İnsanların beni onaylamasını isterim ama eğer beni onaylamazlarsa da buna dayanabilirim ve ben yine iyi hissederim.” Bu cümle kaydedilir ve danışan dinler.

Rol Oynama

Sorun yaşanılan durumların provasının yapılmasıyla o sorunların üstesinden gelebileceği inancını oluşturmak ayrıca sorun yaşandığında neler hissettiğini anlamak amacıyla kullanılır.

📌Örnek: Danışan karşı cinsten biriyle konuşma konusunda sıkıntı yaşamaktadır. Terapist karşısında bayan varmış gibi davranmasını ve onunla konuşmasını istemektedir bu şekilde tekrarlanan konuşma provaları sonucunda danışanın kaygısı azalmakta ve karşı cinsten biriyle konumsa konusunda kendisini daha hazır hissetmektedir.

Akılcı ve Akılcı Olmayan Arasında Diyalog

Akılcı inançların bir listesi yaptırılır ve akılcı olmayan inançlarında bir listesi yaptırılır sonra akılcı olmayan inançlar akılcı olan inançlara saldırır. Böylece akılcı bir inanca akılcı olmayan bir inanç saldırarak akılcı bir savunma formüle edilmiş olur. Danışanın akılcı olmayan tüm inançları bitinceye kadar devam edilir.

📌Örnek: Danışana karşı cinsten biriyle konuştuğunda ne tür problemlerle karşılaşabileceğinin bir listesi yaptırılır. Daha sonrada karşı cinsten biriyle konuşmanın aslında sorun olmayacağıyla normal bir davranış olduğuyla ilgili bir liste yapılması istenir daha sonra olumsuz listeden bir madde seçilir ve saldırıya geçilir bunun karşılığında da olumlu listeden bir madde bu olumsuz maddeyi çürütür bu şekilde zikzak gibi bir olumsuz bir olumlu maddeler çatışır.

Pekiştireçler ve Penaltılar

Danışanın istenilen davranışı göstermesi konusunda motivasyonunu artırmak için yapılır. Genellikle danışanlar bir görevi tamamladıklarında kendilerine uygulayabilecekleri bazı pekiştireçler düzenler. Penaltılarda aynı şekilde danışan görevleri yerine getirmezse, yapmak istemezse kullanılır.

📌Örnek: Danışana karşı cinsten birine adres sorma ödevi verilir bir sonraki oturuma kadar en az 5 kadına adres sorması istenilir eğer danışan bu ödevi yaparsa danışanın sevdiği bir şeyi yapmasına izin verilir eğer ödevi yapmazsa sevdiği bir şeyi yapması yasaklanır.

Beceri Eğitimi

Danışan bir ilişkiye başlama ve sürdürme konusunda yetersizse bu teknik kullanılabilir. Amaç, sosyal ilişkiler konusunda danışanı geliştirmektir.

📌Örnek: Terapist danışana çok sık yaşanan sosyal ortamlarda biriyle tanışma rol oyunu oynayarak iletişim becerileri konusunda danışanın kendisini geliştirmesine yardımcı olur.

Yerinde Duyarsızlaştırma

Danışanın yaparken çok heyecanlanacağı kaygılanacağı olaylardan önce kaygısını azaltmak için yapılabilir. Bu teknikte danışandan korktuğu sahneyi yaşaması istenmektedir. Burada tipik olarak zorlanarak bilişsel baş etme ve tartışma ifadelerinden yararlanılmaktadır. Temelinde zorlanılan durumda kalmaya devam etme tekniğine benzeyen bu teknikte, tekrarlamanın yapılması önemlidir.

📌Örnek: Danışan karşı cinsten biriyle konuşma konusunda sıkıntı yaşamaktadır. Terapist karşısında bayan varmış gibi davranmasını ve onunla konuşmasını istemektedir bu şekilde tekrarlanan konuşma provaları sonucunda danışanın kaygısı azalmakta ve karşı cinsten biriyle konumsa konusunda kendisini daha hazır hissetmektedir.

Akılcı İnançlarla Eyleme Geçme

Davranışların olumsuz sonuçlarının olabileceğini ama bunun her şeyin sonu olmadığı inancını öğretmek için kullanılır.

📌Örnek: Evdeki elektrik düğmesini kapamayı unutma takıntısı olan danışana terapist mükemmel gibiymiş davranmamasını eğer elektrik düğmesini açık unutursa bunun kötü bir şey olduğunu ama bir felaket olmadığı şeklinde davranmasını ister. Eğer ev yanarsa bu kötü bir talihtir eğer bu olayın olmasını engelleyemezse bu durumun onun kötü bir insan olmadığı inancına dayalı olarak yaşamasına devam etmelidir telkininde bulunur.

Ev Ödevi

Eylemde bulunduğunda sorunlarını daha çabuk çözüleceğine inanılıyorsa bu teknik kullanılabilir. Danışanın problemine uygun olarak görevler verilir ve bu görevler burada sunulan utancın üstüne gitme veya bibliyoterapi gibi teknikleri de içerebilir.

📌Örnek: İletişim teknikleri üzerine makale okuması istenebilir, kendisini en fazla heyecanlandırandan en az heyecanlandırana doğru bir sıralama yapması istenebilir ve her hafta azdan çok olana doğru olan maddeleri yapması için ödev verilebilir.

Utancın Üzerine Gitme

 Bu tekniğin amacı utanılacak hareketlerde bulunsa bile bu durumla bir çok kişinin ilgilenmediğini ve bu davranışın düşündüğü kadar olumsuz sonuçlara yol açmadığını anlamasını sağlamaktır. Riskli görevler vermeden önce daha az riski olan görevler verilmelidir.

📌Örnek: Danışmanın danışandan kalabalık bir yerde çantamı kaybettim gören var mı şeklinde bağırarak konuşmasını istemesi. Eğer danışan bu görevdeki espriyi anlarsa işe yaramış demektir.

Akılcı – Duygusal Davranışçı Yaklaşım Teknikleri konusu burada sona erdi.

Diğer yaklaşımların teknikleri için tıklayın.

KPSS BİLİMLERİ SINAVDA HERKESE BAŞARILAR DİLER.

PES ETMEK YOK 🥊

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı