Coğrafya

  • Türkiye’de Basınç

    Türkiye'de Basınç

    Türkiye’de Basınç konusu Ösym‘nin sürpriz ve kafa karıştırıcı soru çıkarabileceği güzel bir Kpss Coğrafya konusu. KpssBilimleri sayfası olarak Kpss’ ye hazırlanan arkadaşların, bu soru tuzaklarına düşmemesi için aşağıdaki yazıyı sabırla okumasını ve not tutarak çalışmasını tavsiye ediyoruz.

    Basınç

    • Atmosferin yere yaptığı baskıya “basınç” denir.
    • Atmosferde bulunan maddelerin (oksijen, azot, su buharı) oluşturduğu ağırlıktır.
    • Ortalama bir insan üzerinde ki basınç, 14 tondur.
      • Biz bunu hissetmiyoruz. Çünkü tek bir noktadan gelmiyor. Atmosferin bize yaptığı bu dış basınca karşılık; kalbimiz de dışa doğru basınç yaparak denge oluşturur.

    📌Not: Dünya’nın savrulma hızına karşılık atmosfer basıncı ve yer çekimi vardır.

    Basıncı Etkileyen Faktörler

    1- Yer Çekimi

    📌Yer çekimi ve basınç doğru orantılıdır.

    • Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe yer çekimi artar.

    Örneğin: “Sinop-Hatay”
    Yer çekimine bağlı olarak Sinop’ta basınç daha fazladır

    2- Yükselti

    📌Yükselti ve basınç ters orantılıdır.

    • Yükseldikçe basınç azalır.
    • Yükseklere çıkıldıkça, atmosferin uyguladığı basınç azalmaktadır.

    Örneğin: Erzurum ve İzmir’de aynı anda demliğe su koyalım. Ve eşit şartlarda ısıtalım. Erzurum’daki suyun daha erken kaynadığı görülecektir. Erzurum’un İzmir’den yüksek olmasından dolayı sıcaklık ve basınç ters orantılıdır.

    3- Sıcaklık

    📌Sıcaklık düştükçe basınç artar.

    • Sıcaklık değişken bir faktördür ve sıcaklığa bağlı olarak basınç değişir.

    📌Not: Gün içindeki gece-gündüz arasındaki sıcaklık farkına bağlı olarak basınç değişir. Sonucunda ise “Meltem Rüzgarları” oluşur.

    Türkiye’de Basınç

    Dinamik kökenli basınçlar süreklidir ve oluşum nedeni “dünyanın günlük harektidir.”

    Termik kökenli basınçlar ise geçicidir. Oluşum nedenleri “sıcaklık” faktörüdür.

    İzlanda Dinamik Alçak Basınç

    • Kışın etkilidir.
    • Ilık ve yağışlı bir kış getirir.
    • Türkiye’nin Kuzey Batısından içeri girer.

    Asor Dinamik Yüksek Basınç

    • Kışın etkilendiğinde kışları sert geçirir.
    • Yazın etkilediğinde sıcak ve kuru bir hava getirir.
    • Asorun etki alanı dardır.
    • Türkiye’nin Güney Batısından içeriye girer.

    Basra Termik Alçak Basıncı

    • Yazın etkilidir.
    • Oluşumunda muson rüzgarlarının etkisi vardır.
    • Sıcak ve kuru bir kuru hava getirir.
    • Türkiye’nin Güney Doğusunda etkilidir.

    Sibirya Termik Yüksek Basınç.

    • Kışın etkilidir,
    • Soğuk, kuru ve sert bir kış bizi bekler.
    • Türkiye’nin Kuzey Doğusundan içeri girer.

    📌Not: Asor dinamik yüksek basıncı ve Sibirya termik yüksek basıncı kışın aynı anda etkilerse, şiddetli ve sert bir kış geçirebiliriz.


    Kpss Genel Kültür Coğrafya dersinin “Türkiye’de Basınç” konusu burada bitmiştir.

    İlginizi Çekebilir  Karstik – Rüzgar- Dalga Şekilleri Kıyı Tipleri

    Diğer Coğrafya Konuları için TIKLAYIN.

  • Türkiye’nin Sınırları ve Gümrük Kapıları

    Türkiye'nin Sınırları
    Türkiye’nin Sınırları ve Gümrük Kapıları

    Türkiye’nin Sınırları ve Gümrük Kapıları konumuzda ülkemiz komşularını, Türkiye’nin sınırlarını belirleyen antlaşmaları ve gümrük kapılarının isim ve özelliklerini inceleyeceğiz. Bu konu kpss ye hazırlanan arkadaşlar tarafında es geçilse de ÖSYM‘nin Kpss sınavında sürpriz yapacağı konulardan biri.

    Türkiye’nin Sınırları

    Türkiye kıyılarının yaklaşık uzunluğu 7266 km , kara sınırlarımız ise yaklaşık 2573 km kadardır.

    Ülkemizdeki Kıyı Uzunlukları

    • Ege 2805 km
    • Karadeniz 1695 km
    • Akdeniz 1577 km
    • Marmara 1189 km

    Türkiye’nin Kara Sınırlarının Uzunlukları

    • Irak sınırı 331 km
    • İran sınırı 454 km
    • Ermenistan sınırı 325 km
    • Bulgaristan sınırı 269 km
    • Nahçıvan sınırı 18 km
    • Gürcistan sınırı 276 km
    • Suriye sınırı 877 km

    Türkiye’nin Sınırlarını Belirleyen Antlaşmalar

    • SSCB ile imzalanan 13 Ekim 1921 Kars Antlaşması – 16 Ekim 1921 Moskova Antlaşması ile Gürcistan, Ermenistan ve Nahçivan sınırları
    • 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile İran sınırı
    • Ingiltere ile imzalanan 5 Haziran 1926 Ankara Antlaşması ile Irak sınırı
    • Fransa ile imzalanan 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ve 23 Haziran 1939 Hatay’ın Türkiye’ye katılması ile Suriye sınırı
    • Lozan Antlaşması ile Yunanistan ve Bulgaristan sınırları

    Türkiye’nin Sınırları Önemli Notlar

    Türkiye’nin Sınırları

    • En uzun kara sınırımız Suriye ile 911 km
    • En kısa sınırımız Nahçıvan ile 11 km
    • Türkiye, komşularından hem nüfus olarak hem de yüzölçümü olarak büyüktür. (İran Hariç)
    • En eski sınırımız İran sınırıdır.
    • En son belirlenen ise Suriye sınırıdır.

    Doğal sınırlar

    • Yunanistan sınırı Meriç Nehri
    • Ermenistan ve Nahçivan sınırlarını Aras Nehri

    Türkiye’nin Gümrük Kapıları

    Türkiye’nin komşu ülkeleriyle sınırlarında çok sayıda gümrük kapısı vardır.

    Komşu ÜlkeŞehirGümrük Kapısı
    YunanistanEdirneİpsala
    YunanistanEdirneKaraağaç
    YunanistanEdirneUzunköprü
    BulgaristanEdirneKapıkule
    BulgaristanEdirneHamzabeyli
    BulgaristanKırklareliAziziye
    GürcistanArdahanTürkgözü
    GürcistanArdahanCanbaz
    GürcistanArdahanAktaş
    GürcistanArtvinSarp
    ErmenistanKarsAkyaka
    ErmenistanIğdırAlican
    NahçıvanIğdırDilucu
    İranVanKapıköy
    İranHakkariEsendere
    İranAğrıGürbulak
    IrakŞırnakHabur
    IrakHakkariÜzümlü
    SuriyeŞırnakCizre
    SuriyeMardinGirmeli
    SuriyeMardinŞenyurt
    SuriyeŞanlıurfaCeylanpınar
    SuriyeŞanlıurfaAkçakale
    SuriyeŞanlıurfaMürşitpınar
    SuriyeGaziantepKarkamış
    SuriyeGaziantepIslahiye
    SuriyeKilisÇobanbey
    SuriyeKilisÖncüpınar
    SuriyeHatayCilvegözü
    SuriyeHatayKarbeyaz
    SuriyeHatayYayladağı
    SuriyeHatayKumlu (Zeytindalı)
    Türkiye’nin Sınırları ve Gümrük Kapıları

    Demir Yolu Bağlantısı Bulunan Kapılar

    Kapıkule (Bulgaristan)
    Çobanbey (Suriye)
    Islahiye (Suriye)
    Kapıköy (İran)
    Akyaka (Ermenistan)
    Uzunköprü (Yunanistan)
    Canbaz (Gürcistan)

    📌Not: 08.11.2018 tarihi ile en son açılan sınır kapısı; Zeytin Dalı Sınır Kapısı olmuştur. (Suriye)

    📌Önemli Notlar

    • Türkiye’ye en çok sınır kapısı olan ülke; Suriye
    • Türkiye-Ermenistan arasında yaşanan sorunlardan dolayı gümrük kapıları kapalıdır.
    • En işlek sınır kapıları : Kapıkule, Habur, Gürbulak ve Sarp.
    • Canbaz Demir Yolu (Kars-Tiflis-Baku Demir Yolu Projesi için planlanan) Türkiye ile Gürcistanta açılmıştır.
    • Kapıkule ve Habur transit ticaret açısından önemli gümrük kapılarındandır.
    • En işlek sınır kapısı Kapıkule

    Kpss Genel Kültür Coğrafya dersinin “Türkiye’nin Sınırları ve Gümrük Kapıları” konusu burda bitmiştir.

    İlginizi Çekebilir ➡ Türkiye’nin Dağları

    Diğer Coğrafya Konuları için TIKLAYIN.

  • 2021 KPSS COĞRAFYA SORU DAĞILIMI VE KONULARI

    ÖSYM, KPSS sınavında coğrafya bölümünden karşınıza 18 soru çıkarır. Coğrafya soruları bilgiye önem verse de yorum yapabilme kabiliyetinizi de ölçer. Kpss coğrafya bölümüne çalışırken mutlaka bol soru çözün ve coğrafya sorularını çözerken üzerinde yorum yapın. Bu, sizin sınavda soruları çok daha basit hale getirmenizi sağlayacaktır.

    Kpss coğrafya konuları; Türkiye’yi tüm hatlarıyla tanımanızı sağlar. Coğrafya dersini bitirip arkanıza yaslanıp şöyle bir düşündüğünüz zaman Türkiye’nin coğrafi, ekonomik, bulunduğu konumu veya iklim özellikleri hakkında rahatça yorum yapabileceksiniz.

    İşte 2021 KPSS Coğrafya Konuları – En Güncel Haliyle Sunuyoruz Sizlere;

    • Türkiye’nin Coğrafi Konumu
    • Türkiye’nin İklimi Ve Bitki Örtüsü
    • Türkiye’nin Yeryüzü Şekilleri
    • Türkiye’nin Nüfus Ve Yerleşimi
    • Türkiye’de Tarım
    • Türkiye’de Hayvancılık Ve Orman
    • Türkiye’de Madenler Ve Enerji Kaynakları
    • Türkiye’de Sanayi
    • Türkiye’de Ticaret
    • Türkiye’de Ulaşım
    • Türkiye’de Turizm
    • Bölgesel Kalkınma Projeleri
    • Türkiye Bölgeler Coğrafyası
    • Eğitim Bilimleri Soru Dağılımı
      Eğitim Bilimleri Soru Dağılımı

    2021 KPSS Coğrafya Konuları ve Soru Dağılımını (muhtemel) sizler için hazırladık. Sizlere son 10 yıl boyunca çıkmış konuları ve soru dağılımını paylaştık.

    Aşağıdaki 2021 KPSS Coğrafya Soru Dağılımı tablosunu inceleyip fikir sahibi olabilirsiniz.

    KPSS Coğrafya Soru Dağılımı2010201120122013201420152016201720182019
    Türkiye’nin Coğrafi Konumu21121111
    Türkiye’nin İklimi Ve Bitki Örtüsü211112222
    Türkiye’nin Yeryüzü Şekilleri2417755554
    Türkiye’nin Nüfus Ve Yerleşimi2223333212
    Türkiye’de Tarım3221111111
    Türkiye’de Hayvancılık Ve Orman11111111
    Türkiye’de Madenler Ve Enerji Kaynakları3221223
    Türkiye’de Sanayi2121211111
    Türkiye’de Ulaşım11111111
    Türkiye’de Ticaret1221111111
    Türkiye’de Turizm11111111
    Türkiye Bölgeler Coğrafyası2411
    TOPLAM COĞRAFYA SORU SAYISI18181818181818181818
    KPSS COĞRAFYA SORU DAĞILIMI

    2021 KPSS soru dağılımı ile ilgili daha fazla bilgi almak için aşağıdaki linklere tıklayabilirsiniz.

    2021 Genel Kültür – Genel Yetenek Soru Dağılımı – (ÖSYM)

    2021 Eğitim Bilimleri Soru Dağılımı ve Konuları – (ÖSYM)

    KPSS BİLİMLERİ SINAVDA HERKESE BAŞARILAR DİLER.

    PES ETMEK YOK 🥊

  • Karstik – Rüzgar- Dalga Şekilleri Kıyı Tipleri

    Karstik - Rüzgar- Dalga Şekilleri Kıyı Tipleri

    Dış kuvvetlerin diğer kolları olan Karstik – Rüzgar- Dalga Şekilleri – Kıyı Tipleri gücünü dış kuvvetlerden alır. Yeryüzünü aşındırırlar, biriktirirler ve böylelikle yeryüzünü şekillendirirler.

    Karstik Şekiller

    Karstik Aşındırma Şekilleri

    Lapya: En küçük çukur olan karstik aşınım şeklidir.

    Dolin: Lapya’dan daha büyük olan karstik aşınım şeklidir.

    Uvala: Dolin’den daha büyük olan karstik aşınım şeklidir.

    Polye: Uvala’dan daha büyük olan, karstik ova şeklinde olan karstik aşınım şeklidir.

    Mağara: Üstü sert tabakanın altına su dolmasıyla oluşur.

    Düden: Sularını yer altına sızdıran çukurlardır.

    Obruk: Mağaranın tabanının çökmesiyle oluşan, deprem sonucu ortaya çıkan çukurlardır. Mersin, Cennet-Cehennem Mağaraları

    Galeri: Büyük mağaralara denir. Mağaraların birleşmesiyle oluşur.

    Karstik Birikim Şekilleri

    Sarkıt: Yukardan damlayan su damlalarının birikme yapmasıyla oluşur. Tabandan yukarı doğru oluşur.

    Dikit: Aşağıya damlayan su damlalarının birikme yapmasıyla oluşur. Tavandan aşağı doğru oluşur.

    Sütun: Sarkıt ve dikitlerlerin birleşmesiyle oluşur.

    Traverten: Yeryüzüne çıkan suların içindeki karbonun çökmesiyle oluşur. Denizli’de örneklerine rastlanır.

    Rüzgarın Oluşturduğu Şekiller

    Rüzgar Aşındırma Şekilleri

    Mantarkaya: Alt kısımları rüzgar tarafından aşınmış, mantar şeklindeki kayalara denir.

    Şahitkaya: Rüzgarın, kayanın direnci düşük kısımlarını aşındırması sonucu ortaya çıkar.

    Tafoni: Kaya üzerinde oluşmuş delikli alanlara denir.

    Yardang: Rüzgarın aşındıramadığı kısımların sivrilmesiyle oluşan oluklara veya yarıklara denir.

    Rüzgar Birikim Şekilleri

    Kumul: Rüzgarın oluşturduğu kum tepelerine denir.

    Barkan: Rüzgarın oluşturduğu hilal şeklindeki kum tepelerine denir.

    Lös: Rüzgarlarla taşınan ince malzemelerinin oluşturduğu ince boyutlu topraktır.

    Dalga Aşındırma Şekilleri

    Kıyı Kumsalları: Dalgaların kıyılarda oluşturduğu kumsallara denir

    Kıyı Okları: Kıyıya taşınan malzemenin zamanla ok şeklinde ortaya çıkmasıdır.

    Lagün (Kıyı Set Gölleri): Bir körfezin veya koyun önünün kıyı okuyla kapatılmasıyla oluşan doğal göllerdir. Büyük Çekmece, Küçük Çekmece Gölleri

    Tombolo (Saplı Ada): Ada’nın kara parçasına bağlanmasıyla oluşur. Kapıdağ, Balıkesir buna güzel bir örnektir.

    Kıyı Tipleri

    Boyuna Kıyılar: Dağlar kıyıya paralel bir şekilde uzanır. Karadeniz ve Akdeniz

    Enine Kıyılar: Dağlar kıyıya dik bir şekilde uzanır. Ege

    Ria Kıyı Tipi: Eski akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşur. İstanbul, Çanakkale, Haliç

    Dalmaçya Kıyı Tipi: Kıyıya paralel uzanan dağın benekli yapıyı ortaya çıkarmasıdır. Antalya Kaş

    Limanlı Kıyı: Geniş tabanlı vadilerin veya düz alanların sular altında kalmasıyla oluşur. Büyük Çekmece ve Küçük Çekmece gölleri.

    Kalanklı Kıyılar: Kalkerli bölgelerde buluban dik kenarlı küçük koylara denir. Mersin Silifke.

    Not: Türkiye’de Fyort-Skyer tipi kıyılar görülmez. Türkiye’de buzullar olmadığından görülmez. Bunun sebebi matematik konumdur. Haliç tipi kıyıların olmamasının sebebi ise özel konumdur. Haliç tipi kıyılar gelgitle oluşur ancak ülkemizin okyanusa kıyısı bulunmadığından bu tip kıyıların da görülmesi mümkün değildir. Bunun da sebebi özel konumdur.

    Karstik – Rüzgar- Dalga Şekilleri – Kıyı Tipleri konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan: Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri için tıklayın.

  • Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri

    Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri

    Akarsular taşıdıkları materyali biriktirirler veya bazı yerleri aşındırırlar. Akarsular eğimin fazla olduğu yerlerde aşındırma yaparken, eğimin az olduğu yerlerde ise biriktirme yaparlar. Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri konu anlatımını aşağıdaki yazıda bulabilirsiniz.

    Akarsu Aşındırma Şekilleri

    Vadi: Akarsuların yardığı bir taban ve iki yamaçtan oluşan doğal geçitlerdir.

    Çentik Vadi: Yüksekliğin fazla olduğu yerlerde V şeklinde oluşan vadilerdir.

    Boğaz Vadi: Yüksekliğin fazla olduğu yerlerde oluşan U şeklindeki vadilerdir. Doğal geçitler oluşturur. Gülek geçidi buna örnektir.

    Asimetrik Vadi: Aşınıma direnci az olan yerlerden fazla, direncin fazla olduğu yerlerden az aşındırıldığı vadilerden oluşan akarsu aşındırma şeklidir.

    Kanyon Vadi: Karsitk arazilerde sıkça bulunan vadi çeşididir. Basamak şeklindedir.

    Geniş Tabanlı Vadi: Düz olan yerlerde bulunur. Taşkın yapma riski fazladır. Marmara ve Ege’de bulunur. Menderes oluşturur.

    Not: Menderesler hem aşındırma hem de biriktirme şekline örnektir.

    Çağlayan (Şelale): Akarsuyun yüksekten dökülmesiyle oluşan aşınım şeklidir.

    Dev Kazanı: Şelalenin oluşturduğu çukurlara verilen addır.

    Plato: Akarsuların yarmasıyla çevresine göre yüksekte kalan düzlüklere denir.

    Kırgıbayır (Badlands): Aşınım şekli olan Kırgıbayır yerleşmeye ve tarıma uygun olmayan, verimsiz topraklardır.

    Peribacası: Sel suları ve rüzgarın aşınmasıyla oluşan aşınım şeklidir. En fazla Ürgüp’te bulunur.

    Peneplen (Yontukdüz): Aşınım sonucu ortaya çıkan düz arazilere verilen addır.

    Taraça (Seki): Akarsuların önce aşındırdığı daha sonra biriktirme yaptığı merdiven şeklinde oluşan şekillerdir. Hem aşındırma hem de biriktirme şeklidir. Taraçaların üst tarafta kalan kısmına seki denir.

    Akarsu Birikim Şekilleri

    Birikinti Konisi: Akarsuların malzemeyi dağın eteğine biriktirmesiyle oluşur.

    Birikinti Yelpazesi: Birikinti konilerinin birleşmesiyle oluşan biriktirme şekline denir.

    Dağ Eteği Ovası: Dağ eteğinde meydana gelen koni ve yelpazelerin birleşmesi sonucu oluşan ovalardır. (Bursa Ovası – Uludağ

    Dağ İçi Ovası: Materyalin dağın içine birikmesiyle oluşan birikim şeklidir. Erzincan Ovası buna örnektir.

    Taban Seviyesi Ovası: Materyalin kıyının gerisine birikmesiyle oluşan ovalardır. Antalya ve Sakarya buna örnektir.

    Delta Ovası: Akarsuların denize döküldükleri yere taşıdıkları malzemeyi biriktirerek oluşturdukları geniş düzlüklerdir. Bafra, Çarşamba, Meriç, Çukurova, Silifke gibi ovalar delta ovasıdır. En çok delta ovası Ege Bölgesinde görülür.

    Irmak Adası: Eğimin az olduğu yerlerde bulunan, akarsunun ortasında oluşan ada şeklindeki birikim şeklidir.

    Akarsu Aşındırma ve Biriktirme Şekilleri konusu burada sona ermiştir.

    Bir önceki konu olan Türkiye’deki Ovalar ve Platolar konusu için tıklayınız.

  • Türkiye’deki Ovalar ve Platolar

    Türkiye'deki Ovalar ve Platolar

    Türkiye’deki Ovalar ve Platolar konusunun anlaşılması yeryüzü şekilleri konusunun anlaşılması için oldukça önem arz etmektedir. Türkiye’deki Ovalar ve Platolar ile ilgili haritalar ve konu anlatımını aşağıda bulabilirsiniz.

    Türkiye’deki Platolar

    Akarsularla yarılmış ve çevresine göre yüksekte olan düzlüklere Plato denir.

    İç Anadolu‘da Uzunyayla, Bozok, Haymana, Cihanbeyli, Obruk platoları bulunmaktadır.

    Akdeniz‘de Teke ve Taşeli Platoları bulunmaktadır.

    Ege Bölgesi‘nde Yazılıkaya Platosu bulunmaktadır.

    Güneydoğu Anadolu‘da Şanlıurfa ve Gaziantep Platoları bulunmaktadır.

    Doğu Anadolu‘da Erzurum, Kars, Ardahan Platoları bulunmaktadır.

    Karadeniz‘de Safranbolu ve Perşembe Platoları bulunmaktadır.

    Marmara‘da Çatalca ve Kocaeli Platoları bulunmaktadır.

    Türkiye'deki Ovalar ve Platolar

    Tabaka Düzlüğü Platolar: Cihanbeyli, Haymana, Bozok, Uzunyayla, Gaziantep, Şanlıurfa, Obruk, Yazılıkaya

    Aşınım Düzlüğü Platolar: Çatalca-Kocaeli

    Volkanik Platolar: Erzurum-Kars, Ardahan, Ürgürp Göreme’nin bazı bölgeleri

    Karstik Platolar: Teke, Taşeli, Obruk

    Türkiye’deki Ovalar

    Platoların tersine çevresine göre yüksekte olan değil, alçakta olan düzlüklere ova denir.

    Ovalar ikiye ayrılır. Kıyı Ovaları ve İç Bölge Ovaları.

    Türkiye'deki Ovalar ve Platolar

    Kıyı Ovaları (Delta Ovaları)

    Türkiye’nin kıyılarında gelgitlerin olmaması, akarsuların bol malzeme taşıması, kıyıların sığ olduğu yerlerde delta ovalarının oluşumunu kolaylaştıran etmenler olmuştur. Delta yapan ovalar ve bunu sağlayan nehirler:

    Kızılırmak: Bafra

    Yeşilırmak: Çarşamba

    Gediz: Menemen

    Küçük Menderes: Selçuk

    Büyük Menderes: Balat

    Bakırçay: Dikili

    Göksu: Silifke

    Seyhan ve Ceyhan: Çukurova

    Not: Sakarya nehrinin delta yapamamasının sebebi boğazdaki akıntılardır..

    İç Bölge Ovaları

    Marmara: Bursa, Balıkesir, Karacabey, Mustafa Kemal Paşa

    Kuzey Anadolu Fay Hattı Üzerindeki Ovalar: Sapanca, Düzce, Bolu, Suluova, Merzifon, Turhal, Erbaa, Niksar, Suşehri, Erzincan, Erzurum, Iğdır

    Doğu Anadolu: Elbistan, Malatya, Muş, Bingöl, Elazığ,

    İç Anadolu: Konya-Ereğli, Eskişehir, Kayseri, Çubuk, Develi

    Akdeniz: Amik, Burdur, Tefenni, Isparta

    Türlerine Göre Ovalar

    Karstik Ovalar: Elmalı, Kestel, Acıpayam, Tefenni, Tavas, Korkuteli (Muğla, Isparta, Burdur’un etrafındaki ovalardır.)

    Volkanik Ovalar: Kayseri ve Kayseri’de bulunan Develi Ovası

    Tektonik Ovalar: Sapanca, Düzce, Bolu, Suluova, Merzifon, Turhal, Erbaa, Niksar, Suşehri, Erzincan, Erzurum, Iğdır

    Dağ İçi Ovası: Erzincan Ovası

    Dağ Eteği Ovası: Bursa ve Aydın Ovaları

    Kıyı Düzlüğü Ovası: Antalya ve Adapazar. ( Materyal kıyının gerisinde birikir)

    Türkiye’deki Ovalar ve Platolar konusu burada sona ermiştir.

    Bir önceki konu olan Türkiye’nin Dağları konusu için tıklayın.

  • Türkiye’nin Dağları (Kıvrım-Kırık-Volkanik Dağlar)

    Türkiye'nin Dağları

    Türkiye’nin dağları oluşumlarına göre 2’ye ayrılır.

    1. Orojenik Hareketlerle Oluşan Dağlar
    2. Volkanik Dağlar

    Orojenik Dağlar

    Kıvrım Dağlar

    3. Jeolojik zamanda karaların güneyden ve kuzeyden sıkıştırması sonucu tabakaların kıvrılmasıyla kıvrım dağlar oluşmuştur. Bu dağların yüksekte kalan yerlerine antiklinal, alçakta kalan yerlerine ise senklinal denir.

    Kuzey Anadolu Dağları

    Doğu Karadeniz bölümünde kıyı kesimlerinde Rize ve Giresun dağları yer alırken iç kesimlerde ise Allahüekber, Çimen, Kop, Mescit, Yalnızçam bulunur.

    Batı Karadeniz bölümünde ise Küre, Ilgaz, Bolu ve Köroğlu Dağları sıra halinde uzanırlar.

    Güney Anadolu Dağları

    Batı Toroslar‘da Akdağlar, Bey Dağları, Geyik Dağları, Sultan Dağları ve Dedegöl Dağları bulunur

    Orta Toroslar’da Aladağlar, Tahtalı Dağları ve Binboğa Dağları bulunur.

    Doğu Anadolu Dağları

    Palandöken Dağları, Mercan Dağları, Aras Güneyi Dağları, Bingöl Dağları, Cilo Dağları ve kuzeyde Allahuekber Dağları bulunur

    Batı Anadolu Dağları

    Sandıklı Dağları, Eğrigöz Dağı, Murat Dağı, Demirci Dağı bulunur

    İç Anadolu Dağları

    Sivrihisar Dağı, Türkmen Dağı, Sündiken Dağı, İdris Dağı, Elmadağ, Çamlıbel Dağları, Akdağlar, Hınzır Dağları ve Tecer Dağları bulunur.

    Bu dağların Türkiye haritası üzerindeki dağılımı şu şekildedir.

    Kıvrım Dağları

    Not: En yüksek dağ Ağrı Dağı, ikinci en yüksek dağ ise Cilo Dağı’dır.

    Kırık Dağlar

    Türkiye’nin 3. Jeolojik zamanda sıkıştırma sonucu tabakalar kırılmış ve kırık dağlar meydana gelmiştir. Yüksekte kalan kısımlarına Horst, alçakta kalan kısımlarına ise Graben denir.

    Genelde Ege bölgesinde bulunur. Kaz Dağı, Madra Dağı, Yunt Dağı, Bozdağlar, Aydın Dağları, Menteşe Dağları bulunur.

    Bu dağlar Türkiye’de şu şekilde dağılmıştır. Türkiye’nin Dağları konusu için haritalar;

    Kırık Dağları

    Volkanik Dağlar

    Volaknik faaliyetler sonucu oluşan dağlardır.

    Doğu Anadolu Bölgesi‘nde Nemrut, Küçük ve Büyük Ağrı, Süphan, Tendürek dağları bulunur.

    İç Anadolu Bölgesi‘nde Karacadağ, Karadağ, Hasandağ, Melendiz, Erciyes dağları bulunur.

    Güneydoğu Anadolu‘da Karacadağ bulunur

    Ege Bölgesi‘nde Kula Dağı bulunur.

    Marmara Bölgesi‘nde Bursa’da Uludağ bulunur.

    Türkiye’nin Dağları Volkanik dağlar olarak şu şekilde dağılmışlardır.

    Volkanik Dağlar

    Etkin Volkanik Dağ yoktur.

    Volkanik Dağlar Doğu Anadolu ve İç Anadolu’da bulunur.

    Volkan Dağlarının etrafında verimli maden yatakları bulunur.

    Daha fazla haritabilgisi için http://cografyaharita.com/turkiye-yer-sekilleri-haritalari.html ziyaret edebilirsiniz.

    Türkiye’nin Dağları konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan Jeolojik Zamanlar konusu için tıklayın.

  • Jeolojik Zamanlar

    Pangea

    Türkiye 3. ve 4. Jeolojik Zamanlarda meydana gelmiştir. Bu nedenle genç yapıdaki ülkemizin oluşum aşamalarını aşağıdaki Jeolojik Zamanlar konu anlatımında bulabilirsiniz.

    Epirojenez: Kıta Oluşumu

    Orojenez: Dağ oluşumu

    Jeolojik Zamanlar

    1. Jeolojik Zaman (Paleozoik)

    -Dünya’da tek kıta olan Pangea oluşmuştur.

    -Zonguldak ve çevresinde taş kömürü yatakları oluşmuştur

    -Türkiye’nin en eski ve  en temel arazi olan masif araziler oluşmuştur.

    -Yıldız Dağları ve Mardin dağları oluşmuştur

    2. Jeolojik Zaman (Mezozoik)

    -Meydana gelen aşınmalar sonucu Anadolu düz bir zemin şeklini almıştır. Bu düzlüklere Peneplen de denmektedir.

    -Pangea’nın parçalanması sonucunda Dünya’da kıtalar oluşmaya başlamıştır.

    -2. Jeolojik zamanda Atlas okyanusu oluşmaya başlamıştır.

    3. Jeolojik Zaman (Neozoik)

    -Bu döneme Tersiyer de denmektedir.

    -Anadolu bugünkü görünümünü kazanmaya başlamıştır.

     -Avrupa ve Afrika odalarının birbirlerine olan baskısı sonucu Alp Himalaya Dağları oluşmuştur. Atlas ve Hint Okyanusu ortaya çıkmıştır.

    Jeolojik Zamanlar

    -Deprem alanları oluşmaya başlamıştır. Fay hatları oluşmuştur.

    -Volkanik faaliyetler sonucu  yanardağlar oluşmuştur.

    -Linyit, petrol ve tuz yatakları oluşmuştur.

    -Afşin Elbistan’da  bulunan linyit yatakları ortaya çıkmıştır.

    -Atlas ve Hint okyanusu oluşmuştur.

     Türkiye’de Alp Himalaya dağ sisteminin içinde yer alan;

    -Kuzey Anadolu Dağları,

    -Karasu Aras,

    -Toros Dağları oluşmuştur.

    4.  Jeolojik Zaman (Antropozoik)

    -Anadolu bugünkü görünümüne kavuşmuştur.

    -Türkiye’nin değişimi dış kuvvetlerin etkisi ile halen devam etmektedir.

    Ege Denizi oluşmuştur.

    -Anadolu dönemde yükselmeye maruz kalmıştır.  Bu işlem sırasında Ege denizinin  yerinde bulunan egeit karası çökmüş, buraya deniz suları dolarak bugünkü Ege Denizi oluşmuştur.

    -İstanbul ve Çanakkale boğazları oluşmuştur.

    Marmara Denizi daha önceden Akarsu iken çökmüş ve deniz suları buraya dolduktan sonra Boğazlar oluşmuştur.

    -İlk uygarlıklar gelişmeye başlamış, insanlık ortaya çıkmaya başlamıştır.

    Türkiye’nin Jeolojik Bilgileri

    Yükseltinin en fazla olduğu bölge: Doğu Anadolu

    Yükseltinin en az olduğu bölge: Marmara 

    En düz bölge: Güneydoğu Anadolu

    -Türkiye 3. ve 4. jeolojik zamanda oluşmuştur. Genç bir  yapıya sahiptir.  Bu nedenle aktif deprem alanları ve aktif depremler görülür.

    -4. jeolojik zamanda yükselmeye maruz kaldığı için ortalama yükseltisi fazladır. Yükseltisi fazla olduğu için akarsular  genel olarak yüksekten akar.

    Bu nedenle akarsuların

    -Debileri (akış hızı) fazladır

    -Üzerinde ulaşım faaliyetleri görülmez

    -Aşındırma gücü oldukça fazladır.

    Jeolojik Zamanlar konusu burda sona ermiştir. Bir önceki konu olan Türkiye’nin Özel ve Matematik Konumu için tıklayın.

  • Türkiye’nin Özel ve Matematik Konumu

     Özel ve Matematik Konum

    Türkiye’nin Özel ve Matematik Konumu konusundan Coğrafya’da ortalama 1-2 soru gelmektedir. Aşağıdaki bilgileri bilmeniz bu soruyu çözmeniz için yeterli olacaktır.

    Özel Konum (Göreceli)

    Dünyada bir yeri diğer yerlerden ayıran özelliklere verilen addır.

     Türkiye’nin dağları, geçitleri vs

    Türkiye’nin Özel Konumu 

    -Petrol yönünden zengin Ortadoğu ülkeleri ile komşudur.

    -Çeşitli yeraltı kaynaklarına sahiptir.

    -İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahiptir.

    -Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan bir geçit  görevi görmektedir.

    -Üç tarafı denizlerle çevrilidir.

    -Ortalama yükselti fazladır (1132 metre)

     Türkiye’nin Özel konumunun Sonuçları

      -Asya ve Avrupa arasında köprü olması sebebiyle transit ticaret gelişmiştir ve önemli ticaret yolları arasında köprü görevi görmüştür.

    -Denizlerle çevrili olduğundan deniz turizmi gelişmiştir Su ürünleri avcılığı ve balıkçılık gelişmiştir.

    -Ortadoğu ülkeleri ile komşudur. Bu sebeple birçok Transit akım projesi içerisinde yer almıştır.

    -Ortalama yükseltinin fazla olması gerçek alan ile izdüşüm alan arasındaki farkı artırmıştır.

    Türkiye’nin Matematik Konumu (Mutlak)

    Türkiye'nin Özel ve Matematik Konumu

    Türkiye’nin Koordinatları 

    26-45 Doğu meridyeni

     36-42 Kuzey paralelleri

     Kuzey Yarım Küre’de yer alır.

    Türkiye’nin Matematik Konumunun Sonuçları

    Kuzey Yarım Küre’de yer aldığı için;

    -Çizgisel hız güneyden kuzeye  gidildikçe azalır.

     -Yerçekimi güneyden kuzeye gittikçe artar.

     Orta kuşakta yer aldığı için;

    -Dört mevsimi de yaşar.

    -Batı rüzgarları görülür.

    -Cephesel yağışlar vardır.

     -Akdeniz iklimi  görülür.

    Türkiye’de Gündönümleri

    21 Haziran

    Yaz mevsimi başlar.

    En uzun gündüz ve en kısa gece bu günde yaşanır.

    Kuzeye doğru gidildikçe gündüz süresi artar.

    Güneye doğru gidildikçe gece süresi artar.

    Bugünden itibaren gündüzler kısalır geceler ise uzar.

    Gölgelerin en kısa olduğu tarihtir.

    21 Aralık

    Kış mevsiminin başlangıcıdır.

    En  uzun gece ve en kısa gündüz  bu günde yaşanır.

    Kuzeye doğru gidildikçe gece süresi artar.

    Güneye doğru gidildikçe gündüz süresi artar.

     Bugünden itibaren geceler kısalıp gündüzler uzar.

    Gölgelerin en uzun olduğu tarihtir.

    21 Mart – 23 eylül

    21 Mart, ilkbahar mevsiminin başlangıcıdır.

    23 Eylül sonbahar mevsiminin başlangıcıdır.

     Gece ile gündüz süresi her iki tarihte de eşittir.

    Dünyada aynı boylam üzerinde yer alan her yerde Güneş aynı anda  batar.

    Türkiye’nin Özel ve Matematik Konumu burda sona erdi.

    Bir sonraki konu olan; Jeolojik Zamanlar için tıklayın

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı