Öğretim Yöntem ve Teknikleri

Düşünme Becerileri – 16 Düşünme Becerisi

Ösym bu konu ile ilgili her sene yaklaşık “1 yada 2 soru” sorulmaktadır.

düşünme becerileri

Düşünmek insanın sahip olduğu en önemli becerilerden biridir. Düşünme becerileri hayatımızın her alanını etkilediği gibi öğretim etkinliklerinin de temel taşıdır.

Temel düşünme becerileri

  • çıkarsama (akıl yürütme)
  • analitik düşünme
  • yakınsak düşünme
  • ıraksak düşünme,
  • argümantasyon,
  • eleştirel düşünme
  • yansıtıcı düşünme
  • yaratıcı düşünme
  • metabiliş
  • metafor
  • analoji
  • diyalektik
  • epistemolojik

Çıkarsama  (Akıl Yürütme)

📑 Bilişsel yapıda var olan bilgilerden yeni bilgilere ulaşabilme yeteneğini ifade eder.
Verilen bir önermeden yola çıkarak başka bir sonuca ulaşma becerisidir.

💡Örneğin;
okuduğunuz bir parçanın ➡ var olan bilgi
ana fikrini bulabilme. ➡ yeni bilgiye yada sonuca ulaşabilme

Analitik Düşünme

📑 Neden sonuç ilişkisi kurma eylemi
Olayları analiz ederek anlamaya çalışmak.
Tümdengelim yoluyla sorun parçalara ayrılır ve bunlar tek tek ele alınır.
Tümevarım yoluyla parçalar birleştirip sonuca ulaşılır.

💡Örneğin;
Ali, sınavdaki başarısızlığının arkadaş ortamından kaynaklandığını düşünüyor.

Yakınsak Düşünme 

📑 Farklı düşüncelerden yola çıkarak ortak düşünceye ulaşma becerisidir. 
Bu düşünme becerisi genellikle geleneksel eğitimde kullanılır.
Birçok farklı düşünceden ortak bir düşünceye, karara varılır.
Yaratıcılığı olumsuz etkiler,

💡Örneğin;
Tartışma sonucunda tüm düşüncelerin birleştirilip tek bir doğruda uzlaşılması.

Iraksak Düşünme 

📑 Ortak bir noktadan yola çıkarak farklı düşüncelere ulaşma becerisidir.
Farklı düşüncelere gidildiği için problem çözme, yaratıcı düşünme gibi üst düzey düşünme becerilerine sahip olunur.
Çağdaş eğitim sistemlerinde kullanılır.

💡Örneğin;
Öğrencilerin tartışırken farklı sonuçlara ulaşmaları ve kendilerine özgü sonuçlar çıkarmaları.

Pratik Düşünme

📑Bilgiyi farklı durumlarda kullanma ve işleve takılmama becerisidir.
Transfer edebilme de bu düşünme becerisinin içerisinde yer alır.

💡Örneğin;
Öğrenilen dört işlemi çocuğun alışveriş yaparken kullanması.

Argümantasyon (Dayanaklandırma)

📑 Verilen bir bilgiyi dayanaklandırarak açıklamaktır.
Düşüncenin doğruluğunun ispatlanması ve bilimsel bilgilere dayandırılmasıdır. 

💡Örneğin;
Tartışma esnasında bilgileri bilimsel olarak ispatlamak.

Eleştirel Düşünme

📑Sorgulayarak yaklaşma, kuşku ve şüphe duyma, muhakeme etme ve irdeleme ve bilgiyi olduğu gibi kabul etmemenin genel adı eleştirel düşünmedir.
Eleştirel düşünmede analiz ve değerlendirme vardır.
Benzerlik ya da farklılıklar çok iyi analiz edilir.
Düşünme becerileri içerisinde diğerlerinden farklı olarak daha çok sorgulama temelli bir düşünme becerisidir.

Yansıtıcı Düşünme

📑Transfer edebilme, uygulama ve öğrenmenin birleşimi şeklinde tanımlanabilecek yansıtıcı düşünme, bilgi yapısının birey tarafından etkin, tutarlı ve dikkatli bir biçimde düşünülmesine denir. Özetlenecek olursa, öğretmen ve öğrencilerin eğitime yönelik olumlu olumsuz durumları ortaya çıkarma ve tespit edilen sorunları çözmeye yönelik düşünmedir. Bu düşünme becerisi diğer düşünme becerilerine göre daha çok öğrenmeye ardından bunu eyleme dökmeye dayalıdır.

💡Örneğin öğretmenin eğitim sorunları üzerine düşünmesi ve mantıklı kararlar almasıdır. deneyimlerini yansıtarak çözüm üretmesidir. 

Yaratıcı Düşünme

📑Bireyin hayal gücüne dayanarak yeni, farklı, özgün, orjinal şekilde düşünmesi, ortaya ürün koymasıdır.
Yaratıcı düşünmenin gelişmesi için geniş hayal gücüne olanak veren bir ortamın olması gerekir.
Yaratıcı düşünme için üstün bir zeka puanı gerekli değildir. Kişilerin zeki olması gerekmez. Yaratıcılık doğuştan gelir ve her bireyde bulunabilir.

📌Önemli düşünme becerilerinden olan yaratıcı öğrenmeyi işleve takılma, mükemmeliyetçilik ve alışkanlıklar engeller. Bunların yanında kültürel etmenler de yaratıcı düşünmeyi engelleyebilir.

Bu nedenle öğrenciye kendini rahat ifade edebileceği bir ortam ve koşullar sağlanmalıdır. Eskiden yaratıcılık anlayışı sadece sanatsal etkinliklerle sınırlıyken şimdi yaşamın her alanında yaratıcı düşünme teşvik edilmektedir. 

Yaratıcı Düşünmenin Aşamaları

Hazırlık: Soru sorma ve problemi araştırma evresidir.

Kuluçka Süresi: Birey sorundan uzaklaşır ve diğer rahatlatıcı etkinliklere yönelir. 

Aydınlanma: Bu aşamada problem çözülür, hayal kurulur düşünülür ve çözüm birden gelir.

Gerçekleşme-Doğrulama: Çözüm test edilir.

İletişim Aşaması: Çözüm başkalarıyla paylaşılır, başkaları tarafından reddedilir veya kabul edilir.

Değerlendirme Aşaması: Yapılanlar değerlendirilir.

Metabiliş 

📑 Üstbiliş anlamına da gelen metabiliş, öğrenmeyi öğrenme olarak tanımlanabilir.
Bireyin kendi öğrenme süreçlerinin farkında olması, nasıl öğrendiğini bilmesidir. Öğrenci bilişsel süreci kendisi yönetir.
Öğrenmeyi planlama, uygulama ve değerlendirmeyi kendisi yapar.
Düşünme becerileri içinde en geniş kavramı ifade eder. Düşünmeyi düşünme olarak da ifade edilebilir.

💡Örneğin;
Öğrencinin kendisinin en iyi öğrendiği tekniği bilmesi ve buna göre ders çalışmasıdır.

Analoji

📑Bilinen benzerliklerden yararlanarak bilinmeyen benzerliklere ulaşma becerisidir. 

💡Örneğin;
Öğretmenin vücudun dolaşım sistemini trafik akışına benzetmesi.

Metafor 

📑Anlaşılması zor olan olay, olgu, düşünce veya varlığı anlaşılması kolay başka bir varlık, düşünce veya olguyla açıklama becerisidir. 

💡Örneğin;
Öğretmenin beyin ceviz gibidir şeklinde bir örnek vermesi.

Diyalektik

📑Düşüncelerin tez ve antitez şeklinde düzenlenmesi ve tez ile antitezin birleşimi sonucu senteze ulaşmaktır. 

💡Örneğin;
Siyah (tez) ve beyazın (antitez) birleşiminden grinin (sentez) oluşması.

Epistemolojik İnanç

📑Bireyin bilginin ne olduğu, bilme öğrenmenin nasıl gerçekleştiğine ilişkin düşünceleridir.
Öğrenme sürecine yönelik tutum ve davranışları değiştirebilir.
Kişinin öğrenmeye karşı olan öznel inançlarıdır. 

💡Örneğin;
Öğrencinin bilgiye ve öğrenmeye karşı olan olumlu tavrı.

Sınıflama

📑Öğrencinin, verilen özellikleri bir ölçüte göre gruplamasıdır.

💡Örneğin;
Ağaçları iğne yapraklı ve geniş yapraklı olarak sınıflandırmak.

Eşleştirme

📑Öğrencinin verilen özellikleri benzer olma durumuna göre sınıflandırmasıdır.

💡Örneğin;
Öğrencinin kendisine verilen köpek ve tasmayı, şemsiye ve yağmuru eşleştirmesi.


Düşünme Becerileri konusu burada sona erdi.

Bir önceki konu olan Öğretim İlkeleri konusu için tıklayın.

Bir sonraki konu olan Tam Öğrenme Modeli konusu için tıklayın.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı