Gelişim Psikolojisi

Gelişim İlkeleri – 7 Gelişim İlkesi

İlgini Çekebilir
Gelişim İlkeleri

Gelişim ilkeleri konusunda araştırma yapan gelişim psikologları gelişimin belli ilkeler çerçevesinde geliştiğinde hemfikirdirler. Bu 7 ilkeyi yazımızda bulabilirsiniz.

1. Gelişim süreklidir, belli aşamalar halinde gerçekleşir (Gelişim yordanabilir bir sıra izler)

Gelişim sürekli olarak ileriye doğru, birikimle gerçekleşen sürekli bir oluşumdur. Gelişimdeki bir aşama, kendinden sonra gelecek olan aşamaya temel oluşturur.  Bu aşamaları birbirinden ayırmak mümkün değildir. Çünkü bu aşamaları birbirinden ayıran keskin sınırlar yoktur. Örneğin Piaget’e göre zihinsel gelişim duyu – motor dönem, işlem öncesi dönem, somut işlemler ve soyut işlemler şeklinde devam eder. Bu aşamalar evrenseldir ve değişmez bir sıra halindedir. Bu sırayı önceden tahmin etmek de mümkündür. Bir çocuk duyu motor dönemini geçirmeden işlem öncesi döneme geçemez.

2. Gelişim bir bütündür

Bir gelişim alanında meydana gelen bir değişim diğer gelişim alanlarını da olumlu veya olumsuz bir şekilde etkiler. Örneğin sosyal gelişim alanındaki bir durum zihinsel gelişim alanını ve fiziksel gelişim alanı gibi diğer gelişim alanlarını da olumlu veya olumsuz olacak şekilde etkiler. 

Örneğin derslerinden iyi notlar alan bir öğrencinin kendine olan güveni artacak, bu  da sosyal yaşamına etki edecektir. 

İlgini Çekebilir

Not: Bir gelişim dönemindeki durum diğer gelişim dönemlerini olumlu veya olumsuz etkilerse bu bütünlük ilkesi ile açıklanırken, bir durumun kendinden sonra gelecek olan dönemleri etkilemesi ise yordanabilir olma ilkesiyle açıklanır. Örneğin geç yürüyen bir çocuğun, geç bisiklet sürmeye başlaması yordanabilir sıra ilkesi ile açıklanırken, bisiklet sürebilen bir çocuğun özgüveninin daha yüksek olması ise bütünlük ilkesi ile açıklanır.

3. Gelişim nöbetleşe devam eder

Gelişim hızı gelişim dönemlerinin bazılarında artarken bazılarında azalabilir. Gelişim alanlarının bazılarında meydana gelen artış ve hız, diğerlerinin azalmasına ve yavaşlamasına sebep olabilir. Örneğin okuma yazma öğrenen bir çocuğun zihinsel gelişimi hızlanır ancak fiziksel gelişimi yavaşlar. 

4. Gelişimde bireysel farklılıklar vardır

Her bireyin gelişim özellikleri bireyin kendisine özgüdür. Gelişimsel ödevler ise ortalama olarak ortaya konan verilerdir. Bireyin yaşadığı çevre, sahip olduğu kalıtımsal özellikleri farklı olduğundan bunun gelişim üzerindeki etkisi de farklı olmaktadır. 

Örneğin üzerinde durulmayan ve önemsenmeyen bir çocuğun konuşmayı geç öğrenirken, kendisine fırsat verilen, konuşması için çaba gösterilen bir çocuğun konuşmayı erken öğrenmesidir. 

İlgini Çekebilir

5. Gelişimde kritik dönemler vardır

Gelişimde bazı özellik, davranış ve yeteneklerin kazanılması için avantajlı olan dönemler vardır. Eğer bu dönemlerde bu özellikler kazanılmazsa daha sonraki dönemlerde bu özelliklerin kazanılması zorlaşmaktadır. Bireyin bu davranışları, özellikleri ve yetenekleri kazanabilmesi için kritik dönemi sırasında çevrenin buna uygun olması gerekir. Örneğin dil öğrenmek için kritik dönemde çocuğun annesinin çıkardığı sesleri duyarak taklit etmesi çevrenin ve kritik dönemin önemine örnektir.

6. Gelişimde belli eğilimler vardır

Gelişim baştan aşağı doğrudur

Bebeğin anne karnında önce başı, daha sonra ise vücudunun geri kalanı gelişir. Bu seyir doğduktan sonra da devam eder. Önce baş gelişir, daha sonra vücudun geri kalanı gelişir.

Gelişim içten dışa doğru bir yön izler

Önce iç organlar daha sonra ise dış organlar gelişir. Gelişim merkezden çevreye doğru devam eden bir süreçtir.

Gelişim genelden özele doğrudur

Önce genel olan beceriler ve fiziksel özellikler gelişirken daha sonra bu eğilim özele kayar. Önce kaba motor kasları gelişirken daha sonra ince motor kasları gelişir, Önce yürümeye başlanır daha sonra hoplanıp zıplanabilir.

7. Gelişim kalıtım ve çevre etkileşiminin ürünüdür

Kalıtım yoluyla bize geçen özelliklerimiz, çevrenin etkisiyle şekillenir. Bu nedenle kalıtım ve çevrenin bireyin gelişiminde ortak rolünün olduğu kabul edilir. Gelişimde bazı alanlarda çevre baskınken bazılarında ise kalıtım baskındır. Ancak bu iki kavramında kişinin gelişimine olan etkisi eşittir. Örneğin kalıtımla ortaya çıkan resim yeteneğinin çevrede olan resim kursuna gidilerek geliştirilmesi. 

Gelişim İlkeleri konusu burada sona erdi.

Gelişim ilkeleri konusundan önceki konu olan Gelişimi Etkileyen Faktörler konusu için tıklayın

İlgini Çekebilir
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı