Öğrenme Psikolojisi

Gölgeleme ve Engelleme

İlgini Çekebilir
Gölgeleme ve Engelleme

Gölgeleme ve Engelleme birbiriyle karıştırılan iki klasik koşullanma kavramıdır. Gölgeleme ve Engelleme nedir sorusunun cevabını ve bu kavramlarının farklarını aşağıda bulabilirsiniz.

Gölgeleme

Aynı anda verilen iki nötr uyarandan birinin diğerine baskın gelmesi ve diğerini gölgelemesidir. Bu baskın olan nötr uyaran diğerini gölgeler ve koşullu uyarana dönüşür. Diğer nötr uyaran ise daha az baskındır ve koşullu uyarana dönüşemez. Nötr uyaran olarak kalmaya devam eder.

Gölgeleme iki koşullu uyarıcı arasında da gerçekleşebilir. Burada asıl önemli olan nokta uyarıcıların aynı anda verilmesi ve birinin baskın gelmesidir.

Örnek: Trenle yolculuk yapmayı seven Ayşe öğretmen İzmir’e giderken trende bir grup gürültü yapan yolcuyla tartışmıştır. Bu olaydan sonra bir daha trenle seyahat etmek istememiştir. Ancak yarıyılda yolların karlı olması nedeniyle güvenli olmayan karlı yollarda seyahat etmek istemeyen Ayşe öğretmen trenle yolculuk yapmayı seçmiştir. (2011 KPSS soruda örnek olarak verildi). Burada karlı yollardaki tehlike Ayşe’nin trenle olan olumsuz duygularını gölgelemiştir.

İlgini Çekebilir

Engelleme

İki koşullu uyarandan birisi daha önce koşulsuz uyaranla koşullanır. Önce 1. koşullu uyaran daha sonra ise 2. koşullu uyaran verilir. Ancak 1. koşullu uyaran organizmanın 2. koşullu uyarana tepki vermesini engeller. Örnek üzerinde göstermek engellemenin anlaşılmasını kolaylaştıracaktır.

Örnek: Doğum gününde annesinden oyuncak hediyesi alan Ali babası gelip ona hediye verdiğinde sevinmemiştir. Bu durumda engelleme yaşanmıştır.

Örnek: Bir mağazada güzel bir kravat gören Ayhan, diğer kravatlara bakarken ilk gördüğü güzel kravatı aklından çıkartamamıştır. Bu durumda engelleme yaşanmıştır.

Gölgeleme ve Engelleme Arasındaki Farklar

  • Gölgelemede iki uyaran aynı anda verilirken engellemede önce ilk koşullu uyaranla koşullanma yapılır ve bu uyaran diğerini engeller.
  • Gölgelemede iki koşullu uyarandan biri diğerine göre daha baskındır. Uyaranlar arasında baskınlık yoktur. Engellemede baskınlık olmadığı için organizma ilk koşullandığı uyarana tepki gösterirken diğerlerine göstermez.

İlgini Çekebilir
İlgini Çekebilir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı