Gelişim Psikolojisi

Piaget Ahlak Gelişimi Kuramı – 2 Dönem

Piaget Ahlak Gelişimi

Piaget ahlak gelişimi kuramını çocuklar üzerinde yaptığı gözlemler doğrultusunda oluşturmuştur. Çocukların neyin doğru ve neyin yanlış olduğuna ilişkin inançları oyun oynarken ortaya çıkmaktadır. Bunları gözlemleyen Piaget ahlak gelişiminin bilişsel gelişimle paralel giden bir süreç olduğunu ortaya koymuştur.

Ahlak Öncesi Dönem (0-5 Yaş)

Piaget’ye göre 2 yaş ve altındaki çocukların ahlak kuralları yoktur. 2 ve 5 yaş aralığında ise kuralların farkındadır ancak bu kuralların sebeplerini amaçlarını bilmezler. Yani kuralları sadece taklit ederler.Çocuk bu dönemde benmerkezciliğin etkisi altındadır ve bu dönem işlem öncesi döneme denk gelmektedir. 

Bağımlı Ahlak Dönemi (Ahlaksal Gerçeklik – Heteronomi) (5-10 Yaş)

Beş yaşından sonra çocuklar kurallara ilgi duyarlar ve bu kurallara uymaya gayret ederler. Ancak bu uyma kendi kurallarını yaratma şeklinde değil, başkalarına uyma ve dışa bağımlı olma şeklindedir. Yani çocuk, otoriteye kayıtsız şartsız uyar ve kendisi için konulan kuralları olduğu gibi benimser. 

Ahlaksal Değişmezlik kavramı Piaget’nin bu dönemdeki çocukların konuların kuralların değiştirilemez ve sorgulanamaz olmasına inancını tanımladığı kavramıdır. Kurallar değiştirilemez ve sorgulanamazdır. Çocuklar kuralların otoriteden yani anne ve babadan gelen yaptırımlar olarak algılarlar.

Çocuklar kurallara uymamanın cezasının yaptırım olduğunu ve herkesin kurallara uyulmadığında cezalandırılması gerektiğini düşünürler. Çocuk annesinin sözünü dinlemediğinde kaza geçirir ve yere düşerse, bunu annesini dinlemediği için verilen bir ceza olduğunu düşünür. Bu nedenle ceza tesadüf şeklinde de olabilir.

Bu evrede olan çocuklar kuralları izlerken sorunlar yaşamakta ancak kuralları kabul etmektedirler. Yakalanmadan kuralları çiğnemeye çalışırlar ancak başkası kuralları çiğnediğinde ise çok sert tepki verirler. Çocuklar eylemi yapanın niyetlerine bakmazlar, eylemin sonucuna bakarlar.

Bağımsız Ahlak Dönemi (Özerk – Otonomi) (10 ve Sonrası)

Çocuk 10 yaşlarında artık kuralların sorgulanıp değiştirilebileceğini anlar. Bir önceki dönem olan bağımlı ahlak döneminde kuralların sorgulanamaz olduğunu düşünen çocuk, bu dönemde kuralları sorgulamaya başlar. Bu sorgulama evresinden sonra çocuk kendi kurallarını koymaya başlar. kendi koyduğu kurallara uyar ve sosyalleşme ve yaptığı diğer etkinlikler zaman içinde kuralları değiştirmesine neden olur. 

Artık birey davranışların sonuçlarına değil, altında yatan niyete bakmaya başlar. Ceza verilmeden önce eylemin altında yatan niyete bakılmalıdır. Ceza sırf cezalandırmak için yapılmamalı aynı zamanda öğretici bir nitelik taşımalıdır. Öğretici nitelikte olmasa bile zararı giderici nitelikte olmalıdır.  Piaget Ahlak Gelişimi kuramında ikinci ve son dönem olan bu dönemle beraber kişi öznel bir ahlak sistemi edinir.

Piaget Ahlak Gelişimi Kuramı burada sona erdi.

Bir önceki konu olan Ahlak Gelişimi Yaklaşımları konusu için tıklayın.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı