Gelişim Psikolojisi

Psikolojide Temel Yaklaşımlar

İlgini Çekebilir

Yapısal Yaklaşım (Wilhelm Wundt)

Wİlhelm Wundt tarafından 1879’da Psikoloji Laboratuvarı kurulmasıyla ortaya çıkmıştır. Wundt Psikolojinin bir bilim olarak ilk defa temellerini atan kişidir. Psikolojinin konusu bilinçtir ve amacı ise bilince ait ögeleri çözmektir. Bu çözüm ise İçebakış yöntemiyle gerçekleştirilebilir.

📌 İçebakış bireyin kendi iç süreçlerine bakarak bilgiler vermesidir. 

İlgini Çekebilir

Davranışçı Yaklaşım (Watson, Skinner, Pavlov)

Davranışın içinde oluştuğu çevreyle açıklamaya çalışan psikologlar tarafından oluşturulan bir kuramdır. Yapısalcılığı yetersiz bulmuştur. İç ögelerin gözlenemeyeceğini savunmuş, gözlenebilecek tek şeyin davranış olduğundan davranışın üzerine odaklanılması gerektiğini savunmuştur. Doğa bilimlerinin de psikolojiye uyarlanmasını savunmuş ve psikolojiyi nesnellikten kurtararak daha bilimsel bir zemine oturtmak istemişlerdir. Davranışlar Uyarıcı Tepki bağı içerisinde açıklanır. Öğrenme ödül koşullarına bağlıdır.

Fonksiyonalist Yaklaşım (İşlevselcilik) (W. James, J. Dewey)

Yapısal yaklaşımı yetersiz bulmuş, davranışların Evrim Kuramına göre açıklanması gerektiğini savunmuştur. İnsan davranışlarının açıklanabilmesi için bilincin tek başına yetersiz olduğunu savunmuş, bunun yanında çevreye uyum için gösterilen davranışların da incelenmesi gerektiğini savunmuştur. Zihnin yapısı üzerine değil, zihnin işlevleri üzerinde durmuştur.

🔎 Algılama, öğrenme ve düşünme ise zihnin temel işlevlerini oluşturur. Kişilik ve davranış, çevreye uyum çerçevesi içerisinde ele alınmıştır.

Bilişsel Yaklaşım (Köhler, Koffka, Wertheimer)

Davranışların ve diğer süreçlerin zihinsel süreçlerle ele alınması gerektiğini savunurlar. Gestalt kuramı bu yaklaşımın öncüsü konumundadır. Gestalt kuramına göre davranışlar tek tek ele alınmamalı, bir bütünlük içerisinde ele alınmalıdır. Bu kuram “Bütün parçaların toplamından farklıdır.” görüşünü savunur. Bilginin nasıl saklandığı, geri getirildiği konularını ele almış, hem gözlenebilen süreçleri hem de gözlenemeyen süreçleri incelemiştir.  İnsan bir edilgen bir varlık olarak değil, etkin bir sistem olarak ele almıştır.

İlgini Çekebilir

Psikanalitik (Psikodinamik) Yaklaşım (S. Freud, E. Erikson)

Davranışın temeli bilinçdışı çatışmalardan gelir. Davranış bozukluklarını bu çatışmaya bağlayan bu kuram bu konuda oldukça önemli çalışmalar yapmışlardır. İnsanın temel iki içgüdü olan cinsellik ve saldırganlıkla dünyaya geldiğini savunan bu yaklaşıma göre toplum tarafından hoş karşılanmayan bu güdülerin yarattığı ve diğer insanlar tarafından hoş karşılanmayan duygular bastırılarak bilinçdışına gönderilir.

📌Bastırılan bu duygular Savunma mekanizmaları olarak daha sonra ortaya çıkarlar.

Hümanistik Yaklaşım (A. Maslow, C. Rogers)

Bu yaklaşım insanı seçme özgürlüğü olan ve sürekli olarak kendini gerçekleştirmeye çalışan bir varlık olarak ele alırlar. Kişilik bilinçaltı çatışmalarla değil, kendini gerçekleştirme çabasıyla ortaya çıkmaktadır. Her bireyin biricik ve özel olduğunu savunur. Her bireyin kendine ait gerçekliği farklıdır ve bu gerçeklik üzerinde çalışmak bireyi anlamaya yardımcı olmaktadır.

Fenomonolojik Yaklaşım: Her bireyin fenomeni yani öznel gerçekliği birbirinden farklıdır. Davranışı anlamak için bireyin yaşantısının temellerini oluşturan dinamiklerin bilinmesi gerekir.

Nörobiyolojik Yaklaşım (Hebb)

Beyin temelli öğrenme kuramı olarak da bilinir. İnsanın doğasının beyindeki nörolojik yapının bilinmesiyle anlaşılacağını öne sürmektedir. Davranışlar sinir sistemi ve beyin hücreleri arasındaki bağlantılara göre ele alınmıştır.

Ekolojik Sistem Yaklaşımı (Bronfenbrenner, Bernstein, Barker)

Bireyin sahip olduğu ekolojik çevreyi anlamak bireyin doğasını anlamak için gereklidir görüşünü savunur.

4 alt ekolojik sistem vardır ve bu sistemler birbirlerini etkilerler.

Makrosistem: Geniş kültürel ortamdır. İnanç sistemleri, yaşam biçimleri vs.

Mikrosistem: Anne, baba ve arkadaşlardan oluşan daha sınırlı çevreyi ifade eder.

Mezosistem: Bireyin sahip olduğu sistemlerin kesişiminden oluşan çevredir. Ev, iş, okul vs.

Ekzosistem: Bireyi dolaylı olarak etkileyen medya, devlet vs. oluşan çevredir.


Psikolojide Temel Yaklaşımlar konusu sona ermiştir.

Bir önceki konu olan Psikoloji Nedir? Psikolojinin Alt Dalları konusu için tıklayın

Bir sonraki konu olan Gelişim Kuramının Öncüleri ve Gelişim Süreçleri için tıklayın.

İlgini Çekebilir
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı