Gelişim Psikolojisi

Somut İşlemler Dönemi

İlgini Çekebilir
Somut İşlemler Dönemi

Somut işlemler dönemi için gerekli olan işlemleri yapma becerisi için gerekli olan özellikleri işlem öncesi dönemde edinen çocuk, 7-12 yaşları arasında işlem yapabilecek düzeye gelir. İsminden de anlaşılacağı üzere sadece somut olan, dokunup görebildiği şeyler üzerinden işlem yapabilen çocuğun soyut düşünme becerisi henüz gelişmemiştir. 

Somut İşlemler Döneminin Özellikleri;

  • Somut Mantıklı Düşünebilme
  • Odaktan Uzaklaşma
  • Korunumu kazanma
  • Ayniyet / Özdeşlik
  • Ödünleme / Telafi
  • Birden Fazla Özelliğe Göre Sıralama ve Sınıflama Yapabilme
  • Dolaylı Gerçeği Kavrayabilme
  • Dönüşümsel Düşünme
  • Geçişlilik
  • Tersine Çevrilebilirlik

Somut Mantıklı Düşünebilme

Çocuklar bu dönemde somut olan nesne yaşantılar üzerinden mantık kurabilir. Bu döneme somut işlemler dönemi denmesinin sebebi de budur. Düşünebildikleri mantık kuralları 2. ve 3. sınıf düzeyde mantık kurallarıdır. Bu nedenle sadece somut durumlar ve nesneler üzerinde yapılabilmektedir. 

Odaktan Uzaklaşma

İşlem öncesi dönemde bulunan çocuklar dikkatlerini sadece bir işleme ve boyuta yönlendirirken, somut işlemler dönemindeki çocuklar birden fazla boyuta ve duruma dikkatlerini verebilirler. Bir durumu ele alırken diğer boyutların ve durumların da ele alınmasının gerekliliğinin farkına varırlar. 

Yanlış Bağdaştırma

Çocukların işlem öncesi dönemde aralarında bir ilişki olmayan iki değişken arasında bağlantı kurmasıdır. Örneğin kışın neden soğuk denildiğinde beyaz olduğu için cevabı alınabilir. Somut işlemler döneminde bu durum ortadan kalkar.

İlgini Çekebilir

Korunumu Kazanma

Korunumu bir maddenin geçirdiği değişimlere rağmen miktarı ve sabitliğine olan düşünce olarak bir önceki konu olan işlem öncesi dönem konusunda tanımlamıştık. Maddenin özünün değişmezliğinin bilindiğine ilişkin bu düşünce işlem öncesi dönemde kazanılır. Örneğin aynı miktardaki suyun başka kaba konullunca miktarının değişmediğinin bilinmesi. Çocuk odaktan uzaklaşma becerisini edindiği için korunumu kazanma becerisini de edinir. 

Korunumun bazı bileşenleri vardır. Bunlar:

1. Ayniyet

Belli miktardaki bir maddeye birşey eklenip çıkarılmadığında miktarının değişmediğinin bilinmesidir. Yani birşey eklenip çıkarılmazsa madde aynı miktarda kalır.

2. Telafi

Bir boyutta meydana gelen değişimin diğer boyutlar üzerinde de etkili olup değişim yaratmasıdır. Örneğin genişlik arttıkça uzunluğun düşmesi gibi. 

İlgini Çekebilir

3. Dönüşebilirlik

Görüntüsel olan değişikliğin tekrar eski haline dönebilmesinin farkında olmaktır. çünkü maddenin miktarı değil sadece görüntüsü değişmiştir. Suyun başka bir kaba konulduğunda miktarının değişmemesinin bilinmesi örnek olarak gösterilebilir. 

4. Çoklu Sınıflama

Çocuğun sınıflamayı farklı boyutlara göre yapabillmesidir. Nesneleri birden fazla özelliğe göre sınıflayabilir. 

Dolaylı Gerçeği Kavrama

Bir olayın, durumun veya davranışın sadece görünen tarafını değil aynı zamanda görünmeyen arkada kalan kısmını da tanımlayabilmek, söyleyebilmektir. Çocuk bisikletinin yeni boyasını ve eski boyasını söyleyebilmesidir.

Dönüşümsel Düşünme

Çocuğun yeni bir olayı anlatırken bunu geçmişle anlatması, kurgulayarak anlatabilme becerisidir. Örneğin bir günü nasıl geçtiğini anlatması istenildiğinde çocuğun, sabahtan başlayarak akşama kadar olan deneyimlerini sırasıyla anlatabilme becerisidir.

Tersine Çevrilebilirlik

Bir işle tersinden düşünebilme ve yapabilme becerisidir. Örneğin kütüphaneye gitme ve kütüphaneden eve dönme, çarpma yaptıktan sonra bölme yapabilme.

Çok Yönlü Sınıflama ve Sıralama

Nesneleri birden fazla özelliğe, boyuta, cinse vb göre sınıflayabilme ve sıralama becerisidir. 

Nesneleri büyük küçük, sarı kırmızı gibi gruplara ayırabilirler. 

Sıralama

Nesneleri, objeleri, özellikler vb. boyutları hiyerarşik bir sıraya göre dizebilme becerisidir. Çocuklar kendilerine verilen 5 farklı oyuncağı büyükten küçüğe göre sıralayabilirler. 

Geçişlilik

A=B ve B=C işleminden A=C bulunabilir. Yani bir işlemden diğerine geçip ilk işlemle bağlantı kurularak sonuca ulaşılabilir. 

Somut İşlemler Dönemi konusu burada sona erdi.

Bir önceki konu olan İşlem Öncesi Dönem konusu için tıklayın.

İlgini Çekebilir
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı