Öğretim Yöntem ve Teknikleri

Tam Öğrenme Modeli

Tam Öğrenme Modeli

Tam Öğrenme Modeli Benjamin Bloom tarafından geliştirilen, Carrol’un okulda öğrenme modelini örnek alınarak hazırladığı bir öğretim kuramıdır. Bu model öğrencilerin tutumlarını, özgüvenlerini, ön öğrenmelerini de işin içine katarak hedeflerin en az %70’ine ulaşmayı sağlamaktadır. Yeterli zaman, uygun ortam, uygun içerik ve yeterli hizmet verilirse herkesin öğrenebileceğini savunur. Öğrencilere nitelikli öğretim hizmeti vermeyi amaçlar. Tam öğrenme modeline göre öğrencilerin bazı değiştirilebilir ve değiştirilemez özellikleri vardır. Bunlar;

Öğrenci Özellikleri

Değiştirilebilir Özellikler

  • Önkoşul Öğrenmeler
  • Derse karşı tutum
  • Güdülenme
  • Başarı

Değiştirilemez Özellikler

  • Zeka
  • Kişilik
  • Genel ve özel yetenek
  • Ailenin sosyo-ekonomik düzeyi

Tam Öğrenme Modelinin Ögeleri

Tam Öğrenme Modeli üç değişkene sahiptir. İkisi bağımsız ve biri bağımlı değişken olan bu değişkenlerden bağımsız değişkenler öğrenci nitelikleri ve öğretim hizmetleri iken bağımlı değişken ise öğrenme ürünleridir. 

1. Öğrenci Nitelikleri

  • Bilişsel Giriş Davranışları %50 etkilidir.
  • Duyuşsal Giriş Davranışları %25 etkilidir.

2. Öğretim Hizmetleri

  • Pekiştireç
  • İpucu
  • Dönüt-Düzeltme
  • Etkin Katılım

Öğretim Hizmetinin Niteliği (PİDE) – %25 etkilidir.

3. Öğrenme Ürünleri

  • Öğrenme düzeyi (başarı)
  • Öğrenme hızı
  • Duyuşsal ürünler

Öğrenci niteliklerini belirlemek için Diagnostik (tanımaya yönelik) testler yapılır. Bu testler sonucunda öğrencinin ön bilgileri, derse karşı tutumları, diğer özellikleri belirlenir ve öğretim buna göre yapılandırılır.

Öğretim Hizmetlerinin niteliğini belirlemek için Formatif (izleme) testler ve ünite testleri yapılır. %70 oranında başarı sağlanırsa diğer üniteye geçilir, sağlanamazsa ek öğretim hizmetleri verilir.

Öğrenme Ürünlerinin düzeyini belirleme için Summatif (değerlendirmeye yönelik) testler yapılır ve başarı testleri yapılır. Öğrencilerin %70 oranında başarı sağlaması durumunda tam öğrenme sağlanmış olur ve yeni derse veya üniteye geçilir. Sağlamazsa geçilmez.

Geriye kalan %30 öğrenemeyen öğrencilere nasıl bir öğretim verilecek? 

Tam Öğrenme Modeli esnek bir modeldir. Bu öğrencilere ek öğretim hizmetleri verilebilir. Bu başka kuram ve modellerden olabilir. Bireysel öğretim, programlı öğretim gibi. Bu öğrencilere de ek öğretim verilerek arkadaşlarına yetişmeleri sağlanır.

1.Öğrenci Nitelikleri

Öğrenci nitelikleri derse başlamadan hemen önce öğrencinin sahip olduğu niteliklerdir. Bunlar bilişsel ve duyuşsal giriş davranışları olarak ikiye ayrılabilir. Tam öğrenme modeline göre bu davranışlar öğrenme üzerinde %50 oranında etkilidir. Öğrenci niteliklerini belirlemek için Diagnostik (tanımaya yönelik) değerlendirme kullanılır.

Bilişsel Giriş Davranışları

Öğrencinin okuduğunu anlama, mantıksal düşünme gibi sınıfta öğreneceklerini kolaylaştıran nitelikler, yeterlilikler, ön bilgi ve becerileridir.

  • Dil yeteneği
  • Ön öğrenmeler
  • Sayısal işlem yeteneği
  • Problem çözme kapasitesi
  • Mantıksal düşünme kapasitesi

Duyuşsal Giriş Davranışları

Öğrencilerin yeni konuları öğrenmeye karşı olan davranışlarını, tutumlarını, isteklerini ve açık olmalarını ifade eder. Öğrencileri karşılaştıkları güçlükleri ve problemleri aşmaları üzerinde önemli bir etkisi olan duyuşsal giriş davranışları tam öğrenme modeline göre öğrenme üzerinde %25 etkilidir.

  • Akademik özgüven
  • Tutum
  • İlgi

En etkiliden en az etkiliye doğru sıralanışı

Akademik özgüven>tutum>ilgi şeklinde en başarıya etkisi en fazla olandan en az olana doğru sıralanabilir. 

2. Öğretim Hizmetleri

Öğretim hizmetleri öğrenciye öğretilecek olan bilgilerin nasıl öğretileceğini ifade eder. Bu öğretilecek olanlar PİDE teknikleriyle öğretilmelidir. Bunlar Pekiştireç, İpucu, Dönüt-Düzeltme ve Etkin Katılımdır. Öğretim hizmetleri sırasında formatif değerlendirme kullanılır.  

Pekiştireç

Davranışların sıklığını artıran ve güçlendiren uyarıcılara pekiştireç denir. Bu uyarıcılar davranışın yapılma sıklığını etkiler. Pekiştirme ise pekiştirecin verilmesi işlemine denir. İki tür pekiştireç vardır. Bunlar;

Olumlu Pekiştirme: Ortama konulduğunda davranışın yapılma sıklığını artırır.

Olumsuz Pekiştirme: Ortamdan çıkarıldığında davranışın yapılma sıklığını artırır. 

Pekiştireçler kullanılırken bazı hususlara dikkat edilmelidir. Bunlar pekiştirecin farklı zaman aralıklarıyla verilmesi, ilk defa öğrenilen konularda pekiştirecin sık kullanılması, pekiştireçlerin öğrencilerin ihtiyaçlarına ve gelişim düzeylerine uygun olması, aynı pekiştireçlerin sık ve üst üste kullanılmaması, farklı pekiştireçlerin kullanılması ve pekiştirecin davranıştan hemen sonra verilmesi gibi hususlardır. 

İpucu

Öğrenmeyi kolaylaştıran, öğrenciye yol gösteren uyarıcılara ipucu denmektedir. Öğrencilerden istenen davranışları göstermeleri için öğrencileri harekete geçirir. Üç tür ipucu vardır. Bunlar sözel ipuçları, görsel ipuçları ve yaşantıya dayalı ipuçlarıdır. 

Sözel İpuçları: Yönergeler sunma, açıklamalar yapma, öykü ve anı gibi tekniklerden yararlanma, anlatımda vurgulamalar yapma ve ses tonu gibi araçlarla sağlanabilir.

Görsel İpuçları: Grafik ve resimler, kitaplar ve dergiler, bilgisayar ve filmler gibi araçlarla sağlanabilir. 

Yaşantıya Dayalı İpuçları: Problemi çözme, açıklama ve uygulamaya dayalı ipuçlarıdır. 

İpuçları öğrencilerin öğrenmesini kolaylaştırıcı etkiye sahip olmasının yanında ayrıca öğrencinin dikkatini ders boyunca canlı tutmasına, derse etkin katılımının sağlanmasına ve motivasyonunun artmasına da ayrıca yardımcı olur. Bu nedenle ipucu kullanımı tam öğrenme için oldukça önemlidir. 

Dönüt-Düzeltme

Dönüt

Öğrencinin neyi öğrenip neyi öğrenmediğini öğrenciye bildirmek için kullanılan sözlü geri bildirimlerdir. Öğrencinin neye sahip olduğu ve neye sahip olması gerektiğini bildirir. Dönütün üç işlevi vardır. Bunlar yönlendirici, güdüleyici ve pekiştirici işlevlevlerdir. Bu işlevlerin yanı sıra beş dönüt türü vardır. Bunlar;

Teyit Edici Dönüt: Öğrenciye öğrenip öğrenmediği hakkında bilgi veren dönüt türüdür.

Örneğin cevap veren öğrenciye öğretmenin “yanlış” demesi.

Düzeltici Dönüt: Teyit edici dönüt verilir ve ayrıca yanında doğru cevap da verilir.

Örneğin Öğretmenin “yanlış, cevap şu olacak” demesi.

Açıklayıcı Dönüt: Öğretmen geribildirimi verir. Cevabın ne olacağını söyler ve bununla beraber cevabın neden öyle olduğunu da söyler yani açıklar. 

Örneğin öğretmenin “yanlış, cevap şu olmalı çünkü şu nedenlerden” demesi.

Teşhis Edici Dönüt: Öğrencinin doğru cevabı bulmak için neleri yapması gerektiğini gösteren dönüt türüdür. 

Örneğin “cevabın yanlış ancak şu kitabı okursan doğru cevabı bulabilirsin” demesi.

Eklemleyici Dönüt: Öğrencinin bilgisini arttırmaya yönelik dönüttür. 

Örneğin “cevap doğru, ayrıca şöyle şöyle bilgiler de var” demesi. 

Düzeltme

Verilen dönütlerin sonuçlarına bakarak bunların doğrulanmasını, değiştirilmesini ve eksiklerin giderilmesini sağlamaktır. Örneğin öğrencisine dönüt veren birinin öğrencinin sahip olduğu yanlış bilgi şemasını düzeltmesine yardım etmesi. 

3. Öğrenme Ürünleri

Öğretim hizmetleri tamamlandıktan sonra elde edilenler öğrenme ürünleridir. Öğrencilerin edindiği bilgiler, derse karşı tutumları, başarı düzeyleri gibi ürünler öğrenme ürünleridir.  Öğrenme ürünlerini belirlemek için summatif değerlendirme kullanılır.

Öğrenme ürünlerinin ne derece kazanıldığı ölçülür ve eğer bu oran %70’in altındaysa tekrar başa dönülür. Ancak bu oranın üzerindeyse diğer üniteye geçilir. Kalan ve öğrenememiş öğrenciler ise ek öğretim hizmetlerinden faydalanır. 

Tam Öğrenme Modelinde Değerlendirme Türleri

Diagnostik Değerlendirme

Öğrencileri tanımaya ve yerleştirmeye dönük değerlendirmedir. Öğretim sürecinden önce yapılır. Gerekli olan ön bilgilere ve duyuşsal özelliklere ne derece sahip olunduğu ve kimin en çok sahip olduğunu belirlemek için de kullanılabilir. Hazırbulunuşluk, ilgi ve tutum gibi özellikler ölçülür.

Formatif Değerlendirme

Öğrencilerin ünite içerisinde yer alan hedefleri ne kadar kazandıklarını ölçer. Öğretim sırasında yapılır. Öğrencinin öğrenemediği ve eksik öğrendiği bilgilerin tanımlanmasında yardımcı olur. Bu değerlendirme türü sınav olarak düşünülmemelidir çünkü bu değerlendirme sonucunda kişilere not verilmez. Sınıfın %70’i öğrenmişse diğer üniteye geçilir. Öğrenme eksikliği olanlara ek öğrenmeler sunulur. Ek öğrenme hizmeti olarak sunulanlar birebir öğretim, evde ve okulda ek öğretim, kademeli yaklaştırmaya dayalı öğretim gibi öğretim teknikleri olabilir. 

Ancak çoğu öğrenememişse (çoktan kast edilen sınıfın %70’i) aynı ders tekrar farklı yöntem ve tekniklerle işlenir. 

Summatif Değerlendirme

Öğrenciye değer biçme amacında olan değerlendirmelerdir. Öğretim sürecinin sonunda yapılır. Öğretimin ne kadar etkili olduğu, öğrencinin ne kadar başarılı olduğu ölçülür. Sıavlar buna örnek olarak verilebilir. Bu sınavların sonucunda öğrenciye bir not verilir. 

Tam Öğrenme Modeli konusu burada sona erdi.

Bir önceki konu olan Düşünme Becerileri konusu için tıklayın.

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı