Tarih

  • Gerileme Dönemi Islahatları

    Gerileme Dönemi Islahatları

    Gerileme Dönemi Islahatları kısmen daha başarılı olmuştur. Çünkü bu ıslahatlar yapılırken Avrupa örnek alındı. Bu sebeple duraklama devrine göre göre daha başarılı ve kalıcı oldu. Hukuk hariç her alanda yapıldı. Bu ıslahatlara Saray, ulema, asker karşı çıktı. Gerileme Dönemi Islahatları konu anlatımını aşağıda bulabilirsiniz.

    Gerileme Dönemi Islahatçıları

    III.AHMET

    • Gerileme dönemi ıslahatçıları arasında ilk ıslahat yapan padişahtır.
    • 1703’te Edirne Vakası ile tahta II. Mustafanın yerine çıktı.
    • 1718 – Pasarofça Anlaşması ve 1730 – Patrona Halil İsyanına kadar geçen sürede (Lale Devri) padişahlık yaptı.

    Lale devri

    • Sadrazamı: Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
    • Şairi: Nedim
    • Minyatürcüsü: Levni
    • Bu dönemde askeri ıslahat yoktur.
    • Lale devri kelimesini ilk kullanan Yahya Kemal Beyatlı’dır.
    • Bunu bir eser (roman) ismi olarak kullanan ise Ahmet Refik Altınay’dır.

    Lale Devri Islahatları

    • İlk defa geçici elçilik açıldı. Paris, Viyana, Varşova, Moskova’da geçici elçilikler açıldı.
    • İlk geçici elçi: Yirmi Sekiz Mehmet Çelebi – Fransa
    • Sefaretname = Seyahatname
    • Havadisname = Takrir = Risale
    • Sait Efendi Avrupa’da “Turkuveri” akımını başlattı (Türk gibi giyinme, yeme, içme).
    • Sosyal ve kültürel ıslahatlar bu dönemde yoğunlaştı.
    • İbrahim müteferrika ve Sait Efendi Avrupa’dan matbaayı getirdi (1727). (ilk özel matbaa)
    • Matbaada basılan ilk eser Vani Mehmet Efendiye ait Van Kulu Lügatı’dır.
    • Yenişehirli Abdullah Efendi matbaada dini eserlerin basımını yasakladı.
    • Gerçek Davud Ağa’nın katkısıyla tulumbacılar ocağı kuruldu (itfaiye).
    • İran’dan çiçek aşısı getirildi.
    • Bahçe mimarisi gelişti (III.Ahmet çeşmesi yapıldı).
    • İstanbul’da çini imalathanesi açıldı.
    • Kumaş fabrikaları açıldı. Batı modası ülkemizde yayıldı.
    • Devlet adamlarının portreleri yapıldı.
    • Tercüme heyetleri kuruldu.
    • Doğu klasikleri çevrildi.
    • Yalova’da kâğıt imalathanesi açıldı.
    • Versay Sarayı örnek alınarak Sadabat Sarayı yapıldı.

    I.MAHMUT

    • Batı tarzında ilk askeri ıslahatları yapan devlet adamıdır.
    • Comte de Bonneval (Humbaracı Ahmet Paşa) getirildi. Batıdan gelen ilk ıslahatçı.
    • Humbara ocağı batı tarzında ıslah edildi.
    • Hendeshane (Kara subay okulu) açıldı.

    III.MUSTAFA

    • Mühendishane-i Bahrı Hümayunu kurdu.
    • Baron de Tott Avrupa’dan getirildi.
    • Sürat topçuları ocağı kuruldu.
    • İç borçlanma (esham) kuralı getirildi.

    I.ABDÜLHAMİT

    • Cülus bahşişini kaldırdı.
    • Ulufe alım satımını yasakladı.
    • İstihkâm okulu açıldı.
    • Bilim adamlarının kendi kıyafetleriyle ve dilleriyle çalışmalarına izin verildi.

    III.SELİM

    • Yaptığı tüm ıslahatlara Nizam-ı Cedit denir.
    • Islahatlarında Fransa’yı örnek aldı.
    • Kabakçı Mustafa isyanı ile bu dönem sona erdi.
    • Osmanlı’da radikal yönde ilk ıslahat yapan padişahtır.
    • Meşveret meclisi aktif hale getirildi.
    • Nizam-ı Cedit adıyla yeni bir ordu kuruldu.
    • İrad-ı Cedit adıyla yeni bir hazine kuruldu.
    • İlk defa kalıcı elçilik açıldı. Londra- Yusuf Agah Efendi
    • Levent ve Selimiye kışlaları yapıldı.
    • Zahire nazırlığı kurularak karaborsanın önüne geçildi.
    • Yerli malı teşvik edildi.
    • Devlet matbaası açıldı. Matbaayı amire
    • Şeyhülislamın yetkileri kısıtlandı.
    • Sarayın içindeki altın ve gümüşler eritildi.

    Osmanlı Gerileme Dönemi Islahatları konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan Osmanlı Gerileme Dönemi – Siyasi Tarih konusu için tıklayın.

  • Osmanlı Gerileme Dönemi – Siyasi Tarih

    Osmanlı Gerileme Dönemi

    Osmanlı gerileme dönemini anlayabilmek için önce Avrupa’nın genel durumunu daha sonra oluşan siyasal olayları bilmek gereklidir. Osmanlı Gerileme Dönemi siyasi tarih konu anlatımını aşağıda bulabilirsiniz.

    Avrupa’nın Genel Durumu

    Fransa

    • 7 yıl savaşlarında İngiltere ve Prusya’ya mağlup oldu.
    • Sömürgelerini kaybetti.
    • Fransız ihtilalini yaşadı.
    • Fransa Osmanlı’ya ait Mısır’a saldırdı.

    Avusturya

    • En çok Rusya ile işbirliği yaptı.
    • Balkanlara egemen olup Ege Denizine ulaşmayı hedefledi.

    Rusya

    • Çar I.Petro’nun amacı: Kırım’ı alıp Karadeniz’e inmek. Sonra Karadeniz’den daha sıcak deniz olan Akdeniz’e inmek.
    • Orta Asya ve Kafkasya’ya yayılma
    • Panslavizm’i gerçekleştirmek

    Dakya Projesi: Rusya – Avusturya arasında planlandı. Eflak ve Boğdan’ı alıp Dakya adında ortak bir devlet kurmayı amaçlar.

    Grek Projesi: Rus Prensi Potemkin tarafından doğu sisteminin en büyük planı
    olarak adlandırıldı. İstanbul merkezli bir Rus devleti kurulacak.
    Amaç: Bizans İmparatorluğunu tekrar canlandırmak.

    Makyavelizm: Amaca ulaşmak için her yol mübahtır anlayışını benimsemiş, Avrupadaki dengeleri değiştirmiş düşünce akımı.

    Osmanlı Gerileme Dönemi Siyasi Olaylar


    Osmanlı-Venedik

    • Venedik’ten Mora alındı.

    Osmanlı – İran

    Rusya ve Osmanlı 1724 – İstanbul Anlaşması ile İran’ı paylaştı. Nadir Şah bu anlaşmaya tepki gösterdi.
    1732’de Ahmet Paşa Anlaşması
    1746’da Kerden Anlaşması (II. Kasr-ı Şirin anlaşması imzalandı)

    Osmanlı – Avusturya – Rusya

    1711‘de Demirbaş Şarl’ın, Poltova Savaşı sonrasında Osmanlı topraklarına girmesi ve onu takip eden Rusların da topraklarımıza girmesi sonucu Rusya ile Prut Anlaşması imzalandı (Baltacı Mehmet Paşa). Bu anlaşma ile Osmanlı’ya Karlofça ve İstanbul Anlaşmaları ile kaybettikleri yerleri alma umudu doğdu. Azak kalesi Osmanlı’ya geri verildi. Karadeniz tekrar Türk gölü oldu.

    1715 – 1718’de Osmanlı – Avusturya ve Rusya’ya karşı galip geldi. Belgrad Anlaşması ile Belgrad tekrar Osmanlı’nın oldu.

    1740’da Belgrad Anlaşması’na arabuluculuk yapan Fransa’ya I.Mahmut tarafından kapitülasyonlar daimi hale getirildi.

    1768 – 1774 tarihleri arasında Osmanlı Devleti ile Rusya savaştı. Savaş sırasında Rusya 1770’te Çeşme’de Osmanlı donanmasını yaktı.

    1774’de Osmanlı ile Rusya arasında Küçük Kaynarca anlaşması imzalandı.

    Küçük Kaynarca Anlaşması

    • Kırım bağımsız oldu. İlk defa tamamı Türk ve Müslüman olan bir bölge elimizden çıktı.
    • Kırım halkı dini açıdan Osmanlı padişahına yani halifeliğe bağlı kalacak.
    • Halifelik ilk defa siyasi bir güç olarak kullanıldı. (Bir de ileride Uşi Anlaşması’nda)
    • Rusya İstanbul’da daimi elçi bulunduracak.
    • Rusya balkan topraklarında istediği her yerde konsolosluk açabilecek
    • Rusya’ya savaş tazminatı ödenecek. İlk defa savaş tazminatı ödedik. Azak kalesi tekrar Rusların eline geçti.
    • Küçük Kaynarca Anlaşması’nın orijinal metninde olmayıp Rusya’nın sonradan eklediği madde: Ortodoksların dini lideri Rusya’dır.
    Aynalıkavak Tenkihnamesi

    Osmanlı Şahin Giray’ın Kırım hanı olmasını bu tenkihname ile onayladı.

    Ziştovi Anlaşması (1791)

    Fransız ihtilalinden etkilenen Avusturya, Osmanlı ile Ziştovi Anlaşmasını yaparak çekilmiştir.

    Yaş Anlaşması

    Yaş Anlaşması ile Kırım’ın Rusya’ya ait olduğu kabul edildi. Osmanlı gerileme döneminde imzalanan bu anlaşmayla Kırım’ın kesin olarak kaybedildiği kabul edilmiş oldu.

    El-Ariş Ateşkes Anlaşması

    1798’de Napolyon Mısır’a saldırdı. Osmanlı Fransa’ya karşı ilk defa denge politikası izleyerek İngiltere ve Rusya’dan yardım istedi. İlk defa Ruslar bu olay sırasında boğazlardan geçti. Cezzar Ahmet Paşa Nizam-ı Cedit ordusu ile Akka önlerinde Napolyon’u durdurdu. Fransa ile El-Ariş ateşkes anlaşması ve 1802’de Paris Anlaşması imzalandı. Böylece Fransa Mısır’dan çıktı.

    Osmanlı Gerileme Dönemi Siyasi olaylar konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan Duraklama Dönemi İsyanları için tıklayınız.

  • Duraklama Dönemi İsyanları

    Duraklama Dönemi İsyanları

    Duraklama dönemi isyanları Osmanlı coğrafyasında sık görülmekteydi. Duraklama dönemi isyanları kendi içinde İstanbul İsyanları, Celali İsyanları, Eyalet İsyanları- Gayrimüslim ayaklanmaları olmak üzere üçe ayrılır.

    İstanbul (Yeniçeri) İsyanları


    Nedenleri

    • Devşirme kanununa aykırı olarak ocağa asker alınması
    • Yeniçerilerin çıkarları doğrultusunda sarayla işbirliği yapması
    • Ocak devlet içindir anlayışının değişmesi
    • Ulufe ve cülus bahşişlerinin eksik, düşük ve geç ödenmesi

    Çıkan Olaylar

    • II. Osman öldürülmüştür.
    • IV.Murat ayak divanına çağrıldı.
    • 1656 – IV. Mehmet zamanında 30’a yakın devlet adamının öldürüldüğü
      Vakayı Vakvakiye ( çınar olayı) yaşandı.

    Sonuçları

    • İstanbul’da can ve mal güvenliği kalmadı.
    • Merkezi otorite bozulmaya devam etti.

    Celali İsyanları

    İlk isyan Bozoklu Celal tarafından Tokat’ta Yavuz Sultan Selim zamanında çıkarılmıştır. Daha sonra anadoluda çıkarılan tüm isyanlara celali isyanı adı verilmiştir. Bu isyancılardan bazıları; Tavil Ahmet, Kalenderoğlu, Gücü Nebi,
    Canbulatoğlu, Deli Hasan, Karayazıcı’dır.

    Nedenleri

    • Tımar sisteminin bozulması
    • Köylülerin vergiyi ödeyememesi
    • Savaşlarda alınan vergiler
    • Kıtlık
    • Devlet otoritesinin kaybolması
    • Haçova savaşından kaçan askerlerin halkı kışkırtması
    • Halkın alım gücünün düşmesi
    • Fiyatların artması
    • Bölge yöneticilerinin halka kötü davranması

    Sonuçları

    • Anadolu’da can ve mal güvenliği kalmadı
    • Üretim düştü vergi gelirleri azaldı.
    • “Büyük Kaçgun” sonucu şehirlere
      göç edilmiştir.
    • Şehirlerde işsizlik ve suç oranları artmıştır.
    • Boşalan köylere eşkıyalar yerleşti.

    Eyalet İsyanları-Gayrimüslim Ayaklanmaları


    Nedenleri

    • Buradaki yöneticilerin halka keyfi uygulamalar yapması
    • Eyaletlerde devlet otoritesinin sarsılması
    • Eflak, Boğdan, Yemen, Trablusgarp, Erdel, Bosna, Hersek, Budin,
      Belgrad’da bu isyanlar görülmüştür.
    • NOT: Bu yy ‘da çıkan gayrimüslim ayaklanmalarının XIX. yy ’da çıkan ulusçuluk isyanları ile bir ilgisi yoktur.

    Duraklama Dönemi İsyanları konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan Osmanlı Duraklama Dönemi Islahatları konusu için tıklayın.

  • Osmanlı Duraklama Dönemi Islahatları

    Duraklama Dönemi Islahatları

    Duraklama Dönemi Islahatları’nı yapan devlet adamları “TOKMAK” şeklinde kodlanabilir. Tarhuncu Ahmet Paşa – II.Osman – Kuyucu Murat Paşa – IV.Murat – I.Ahmet – Köprülüler Dönemi. Şeklinde kodlanabilmektedir. Duraklama Dönemi Islahatları konusunu aşağıda bulabilirsiniz

    Duraklama Dönemi Islahatları Genel Özellikleri

    • Batı yerine Fatih ve Kanuni dönemi örnek alındı.
    • Tepeden inme bir anlayışla yapıldı.
    • Padişahların ve devlet adamlarının ömrü ile sınırlı kaldı.
    • Halk desteği alınamadı.
    • Saray, ulema, asker, çıkarlarına ters düştüğü için ıslahatlara karşı çıktı.

    Duraklama Dönemi Islahatları

    Tarhuncu Ahmet Paşa

    • Devletin alacaklarını kişi ve kurumlardan tahsil etti.
    • Bazı çıkarı olan çevreler istemediği için görevden alındı.
    • Modern ve denk bütçe hazırladı.
    • İsrafı önledi ve maliyeyi düzeltti.
    • Katip Çelebi Tarhuncu zamanında bütçenin denkleştirilmesi görüşmelerine katılan ve bu konudaki görüşlerini eser haline getirip padişah IV. Mehmet’e sunmuştur.

    II. Osman

    • Osmanlı’da ilk ıslahat yapan padişahtır.
    • Maliyeyi düzeltti, israfı önledi.
    • Yeniçeriye ödenen fazla maaşı kesti.
    • Saray dışından evlilik yaptı. (Bu ıslahat sosyal alanda yapılan ilk ıslahattır.)
    • Yeniçeri ocağını kaldırmayı düşündü.
    • Başkenti İstanbul’dan Anadolu’ya taşımayı düşündü.
    • Şeyhülislam’ın (ulema) yetkilerini kısıtladı.
    • Kılık kıyafette değişiklik yapmayı düşündü.
    • Yedikule zindanlarında yeniçeriler tarafından öldürüldü.

    IV. Murat

    • Bağdat fatihi olarak da bilinir.
    • Koçi Bey ve Kâtip Çelebi kendisine risale sundu.
    • Kahvehaneleri ve meyhaneleri kapattı.
    • Saray kadınlarını devlet yönetiminden uzaklaştırdı.
    • İlk kez gece sokağa çıkma yasağı getirdi.
    • İlk kez şeyhülislamı idam ettirdi.
    • Alkol alımı tütün ve kahve içilmesi yasaklandı.
    • Tımarlı sipahi sayımı yaptırdı.

    I. Ahmet

    • Ekber ve Erşed sistemini getirdi. (Veraset sisteminde son değişikliktir)

    Köprülüler Dönemi

    Köprülü Mehmet Paşa

    • Saraya şartlar öne sürerek sadrazam olan tek kişidir.
    • Maliyeyi düzeltti.
    • Yeniçerileri disiplin altına aldı.
    • Venedik’in Çanakkale’ye uyguladığı kuşatmayı kaldırdı.

    Köprülü Fazıl Ahmet Paşa

    • Girit’i 24 senelik bir kuşatmanın ardından aldı.
    • Uyvar kalesini aldı.

    17. Yüzyıl Islahatları konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan Osmanlı Duraklama Dönemi – Siyasi Tarih için tıklayın.

  • Osmanlı Duraklama Dönemi – Siyasi Tarih

    osmanlı duraklama

    Osmanlı duraklama dönemi Sokullu’nun ölümüyle başlayan (1579) ve Karlofça antlaşmasının imzalanmasına (1699) kadar geçen dönemi ifade eder. Duraklama devrinde bazı ıslahatlar yapılmıştır. Bu konuda siyahi tarih işlenmiştir. Islahatlar için bir sonraki konuyu inceleyebilirsiniz.

    Osmanlı Duraklama Dönemi

    Osmanlı – İran İlişkileri

    1590 – Ferhat Paşa Anlaşması – Doğuda en geniş sınırlara ulaşıldı.

    1612 – Nasuh Paşa Anlaşması imzalandı

    1618 – Serav Anlaşması imzalandı

    1624 – İran, Bağdat’ı ele geçirdi. IV. Murat Bağdat fatihi unvanı aldı.

    1635 -1638 – IV. Murat Revan ve Bağdat seferleri 2 Irak seferi yaptı. Revan ve Bağdat Seferleri adıyla.

    1639 – Kasrı Şirin Antlaşması – Türkiye – İran sınır belli oldu.

    Osmanlı – Venedik İlişkileri

    1645 – Venedik’e ait Girit adası kuşatıldı

    1669 – Kuşatılan Girit adası 24 sene sonra alındı.

    Osmanlı – Lehistan İlişkileri

    1621 – Hotin Seferi – Yeniçerilerin isteksizliği yüzünden alınamadı. II. Osman yeniçerilerin bu disiplinsizliğini görüp yeniçeriyi kaldırmak istedi.

    1672 – Bucaş Anlaşması – Batıda alınan son toprak olan Podolyo arazisi Osmanlı’ya bırakıldı. Osmanlı batıda en geniş sınırlara ulaştı.

    Osmanlı – Avusturya İlişkileri

    1596 – Haçova Meydan Muharebesi. Kazanıldı. Eğri, Estergen, Kanije kaleleri alındı. III. Mehmet: “Eğri Fatihi” Tiryaki Hasan Paşa: “Kanije Fatihi”

    III. Mehmet ordunun başında sefere çıkma geleneğini tekrar başlattı (terk eden II. Selim)

    1606 -Zitvatorok Anlaşması Osmanlı Padişahı Krala denk sayıldı. Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki üstünlüğü sona erdi.

    1664 – Vasvar anlaşması – Avusturya’ya karşı son kazançlı anlaşmadır. Uyvar kalesi alındı. Uyvar’ın önünde güçlü bir Türk deyiminin yerleşmesini sağlayan kişi Fazıl Ahmet Paşa’dır.

    1683 – II.Viyana Kuşatması – Merzifonlu Kara Mustafa Paşa önderliğinde yapıldı. Lehistan’dan Avusturya’ya yardıma gelmesi ile Osmanlı kuşatmayı kaldırıp Belgrat’a çekildi.

    1699 – Karlofça Anlaşması – Avusturya – Venedik – Lehistan (II.Mustafa) Batıda ilk kez geniş manada toprak kaybedildi.

    Osmanlı – Rus İlişkileri

    1681 – Bahçesaray (Çehrin) Anlaşması – Rusya ile yapılan ilk anlaşma

    1700 – İstanbul Anlaşması – Rusya ile Karlofça’nın devamı niteliğinde imzalandı. Azak Kalesi Ruslara verildi. Böylece Rusya ilk kez Karadeniz’e inme fırsatı elde etti.

    Osmanlı Duraklama Dönemi – Siyasi Tarih konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan Osmanlı Yükselme Dönemi  konusu için tıklayın.

  • Şehirler ve Unvanları

    KPSS şehirler ve unvanları aşağıda verilmiştir.

    Şehirler ve Unvanları

    Semerkant: Şehirlerin Şahı

    Kaşgar: Işıldayan İnci (Kaşi)

    Buhara: İslamın Roması

    İsfahan: Nıfs-i Cihan (Dünyanın yarısı)

    Belh ve Buhara : Kubbetül İslam

    Mardin : Gündüz Seyranlık Gece Gerdanlık

     Balasagun : Türk Hakanlarının şehri

    Şehirlerin Unvan Sıralaması

    1921 – Antep “Gazi”

    1973 – Maraş “Kahraman”

    1984 – Urfa “Şanlı”

    Şehirlerin Madalya Sıralaması

    1924 – İnebolu

    1925 – Maraş

    2008 – Antep

    2016 – Urfa (madalya alan son il)

    Şehirler ve unvanları

    Şehirler ve unvanları konusu burada sona erdi. Bir önceki konu olan Osmanlı Yükselme dönemi konu anlatımı için tıklayın.

  • Osmanlı Yükselme Dönemi Özet-Not

    Osmanlı Yükselme Dönemi

    Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethiyle başlayan Osmanlı Yükselme Dönemi Sokullu’nun vefatına kadar sürmüştür.

    Osmanlı Tarihinden KPSS’de toplam 9 soru gelmektedir. Bu sorular ağırlıklı olarak Kültür Medeniyet konusundan gelse de Osmanlı Yükselme dönemi siyasi tarih de potansiyel soru olarak karşımıza çıkmaktadır.

    Osmanlı Yükselme Dönemi Padişahları

    Fatih Sultan Mehmet (Avni) 

    İstanbul’u 1453 yılında fethetti

    Osmanlı Devleti’nin ilk imtiyazları Venedik’e verildi. Venedik İstanbul’da Elçi bulundurabilecekti.  bu elçiye Balyos denmektedir.

    Surre alayları adındaki alay Hicaz’a gönderdi. Bu alay Nakibul Eşrafa (Peygamberin Soyu) gönderile hediyelerden oluşur.

    Fatih Sultan-ı Bahreyn (İki denizin sultanı) ve Sultan-ı Berreyn (İki karanın sultanı) unvanlarını aldı.

    Örfi hukuku Kanunname-i Ali Osman adıyla yazılı hale getirdi.

    İlk defa İltizam Sistemi uygulandı.

    Divana Nişancı atandı ve sadrazam Divan başkanı oldu.

    İlk defa Müsadere Sistemi uygulandı.

    İlk defa altın para basıldı.

     Ayasofya Kilisesi Fatih Camii’ne çevrildi.

    Culüs(tahta çıkınca verilen bahşiş) vermek yasalaştı.

    Topkapı Sarayı yapıldı. Sahn-ı Seman ve Tetinme medreseleri açıldı.

     Fatih’in Fethettiği Yerler

    Balkanlar

    Sırbistan, Arnavutluk, Bosna Hersek, Eflak, Boğdan, Mora

     Anadolu

     İstanbul, Amasya, Konya, Karaman, Sinop, Samsun, Trabzon, Rum imparatorluğu, Otlukbeli savaşıyla Doğu Anadolu

    Denizler

    Ege Adaları, Taşoz-Gökçe Ada, Otranto, Kırım

    II. Bayezid (Adli)

    Yükselme döneminde Duraklama yaşanılan  dönemdir.

    Cem Sultan İsyanı bu duraklamaya sebep oldu.

    Safevi destekli Şahkulu ayaklanması çıktı. 

    Karamanoğlu Beyliği’ne son verildi

     Kemal Reis komutasında İspanya’da zulme uğrayan Yahudi ve Müslümanlar Osmanlı’ya getirildi

    Yavuz Sultan Selim (Hamidul Harameyn)

    İlk ekonomik nitelikli isyan olan Celali İsyanı Bozoklu Celal önderliğinde Tokat’ta başladı

    Çaldıran ve Turnadağ savaşlarıyla Dulkadiroğulları’na son verildi.

     Mercidabık ve Ridaniye Savaşları ile Memlükler’e son verildi.

     Hicaz ve Baharat Yolu Osmanlı denetimine geçti.

    Halifelik makamı Osmanlı’nın eline geçti.

     İdris-i Bitlisi Heşt Behişt adlı eserini Yavuz’a sundu.

     Kanuni Sultan Süleyman

     Belgrad, Rodos ve Budin Mohaç Meydan Savaşı ile alındı.

     1529’da ilk defa Viyana kuşatıldı.

    1533’te İbrahim Paşa Antlaşması ile  Avusturya kralı Osmanlı sadrazamına denk sayıldı.  Avrupa Osmanlı’nın üstünlüğünü bu antlaşma ile kabul etti.

     1535’de Fransa’ya kapitülasyon verildi.

    Haçlılarla yapılan Preveze Deniz Savaşı kazanıldı. Bu savaşın kazanıldığı gün olan 28 Eylül donanma günü olarak kutlanmaktadır.

     1538’de Hint Deniz Seferleri’ne başlandı ancak başarısız olundu.

     Macaristan, Trablusgarp, Yemen, Sudan ve Etiyopya alındı.

     İlk Osmanlı İran Antlaşması olan Amasya Antlaşması imzalandı.

     Piyale Paşa’nın önderliğinde Cerbe Deniz Savaşı kazanıldı

    II.Selim 

     Devlet işlerine pek  karışmadığı için bu dönemde Sokullu Mehmet Paşa oldukça etkili oldu.

    1571 yılında Kıbrıs alındı.

     İnebahtı Savaşı‘nda Osmanlı kaybetti ve Osmanlı Donanması tarihte ilk olarak yakıldı.

    Osmanlı Yükselme Dönemi konusu burada sona ermiştir.

    Bir önceki konu olan Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi konusu için tıklayın.

  • Osmanlı Kuruluş Dönemi Özet-Not

    Osmanlı Kuruluş

    Osmanlı Devleti 1299 yılında Osman Bey tarafından Söğüt veDomaniç’te 1299’da kurulmuştur. Osmanlı Kuruluş Dönemi 1299-1453 yılları arasında sürmüştür. Osmanlı Tarihinden KPSS’de toplam 9 soru gelmektedir. Bu sorular ağırlıklı olarak Kültür Medeniyet konusundan gelse de siyasi tarih de potansiyel soru olarak karşımıza çıkmaktadır.

    Osmanlı Kuruluş Dönemi Padişahları

    Osman Bey (Fahrüddin)

    Osmanlı Devleti’nin kurucusudur.

    Merkezi söğüt’ten Bilecik’e taşıdı.

    Bizans’la yapılan Koyunhisar Savaşı‘nı kazandı.

    İlk Osmanlı parasını bastı.

    Osman Bey adına ilk hutbeyi okuyan kişi Dursun Fakih‘tir.  Dursun Fakih aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin ilk kadısıdır.

    Orhan Bey

    Sultan unvanını kullanan ilk padişahtır.

    İlk gümüş parayı kendi döneminde bastı.

    Bizans’tan Bursa‘yı aldı ve başkent yaptı.

    Maltepe Savaşı’yla Bizans’ı mağlup etti.

    İzmit ve İznik alındı. Karesioğulları Osmanlı’ya katıldı.

    Çimpe Kalesi’nin alınması ile ilk defa Rumeli’ye geçildi 

    Rumeli’de iskan faaliyetleri başladı

    Ilk düzenli ordu olan Yaya ve Müsellemler kuruldu.

    Divan teşkilatı oluşturuldu.

    İlk Osmanlı medresesi İznik’te açıldı  Medrese’nin başına müderris olarak  Davud-u Kayseri  geçti. Davud-u Kayseri  Aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin ilk  müderris olarak kabul edilir

    I. Murat (Hüdavendigar)

    Sazlıdere savaşı ile Edirne Bulgarlardan alındı. Başkent yapıldı.

    Bunun üzerine Haçlılar saldırıya geçti.  Haçlılarla yapılan Sırpsındığı savaşı kazanıldı 

    Sırplarla Çirmen Savaşı (İkinci Meriç Muharebesi) yapılarak kazanıldı

    Osmanlı Kuvvetleri 1388’de Boşnak ve Sırplara  Ploşnik’te mağlup oldu

    Haçlılarla yapılan I.Kosova Savaşı kazanıldı bu savaşta ilk defa savaş topu kullanıldı. I. Murat  bu savaşta bir  Sırp tarafından  bıçaklanarak şehit edildi.

    Germiyanoğulları’ndan çeyiz yoluyla Kütahya, Emet, Simav ve Tavşanlı  alındı.

    Hamitoğulları’ndan Isparta Yalvaç, Beyşehir, Akşehir ve Seydişehir para karşılığı alındı.

    Yeniçeri Ocağı kuruldu

    Rumeli Beylerbeyliği kuruldu

    İlk sadrazam tayini yapıldı. ( Çandarlı Kara Halil Paşa)

    Defterdarlık ve kazaskerlik makamları kuruldu.

    I. Bayezid (Yıldırım)

    Niğbolu Savaşı’nı kazanarak Sultan-ı İklim-i Rum unvanını aldı

    İstanbul ilk kez kuşatıldı ve buraya Anadolu Hisarı yaptırıldı.

    Ankara Savaşı‘nda Timur’a yenildi ve Osmanlı  Fetret Devri‘ne girdi.

    Anadolu Türk siyasi birliği parçalandı beylikler dönemi tekrar başladı.  

    İstanbul’un fethi gecikti

    I.Mehmed (Çelebi)

    Fetret Devri’ni bitirdiği için Osmanlı’nın  2. kurucusu olarak kabul edilir.

    İlk dini nitelikli ayaklanma olan Şeyh Bedrettin İsyanı bu dönemde çıkmıştır. İsyan bastırılmıştır.

    II. Murat (Hayır Babası)

    Osmanlı Kuruluş Dönemi son padişahıdır. Amcası Düzmece Mustafa ve kardeşinin Şehzade Mustafa isyanını bastırdı.

    Macarlar’la  Edirne Segedin Antlaşması’nı imzaladı

    Buçuktepe İsyanı yaşandı. Bu isyanın nedeni tahttan inmek isteyen II. Murat’ı yeniçerilerin tekrar tahta geçirmek istemesidir.

    Varna ve II. Kosova  savaşları haçlılara karşı kazanıldı.

    İstanbul’u kuşattı ancak başarılı olamadı.

    Osmanlı Kuruluş Dönemi siyasi tarih konusu burada sona erdi.

    Bir önceki konu olan Türk İslam Tarihi Bilim İnsanları konusu için tıklayınız.

  • Anadolu Selçuklu Devleti ve Anadolu Beylikleri Tarihi

    Çifte Minareli Medrese Anadolu Selçuklu Devleti

    İlk Müslüman Türk devletleri Konusunun alt başlığı olan Anadolu Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi ve Anadolu Beylikleri konusundan soru gelebilmektedir. Bu konuda yer alan Dulkadiroğulları, Karamanoğulları, Akkoyunlular gibi daha sonraki konularda önümüze çıkacak olan beylikler bulunmaktadır.

    Anadolu Selçuklu Devleti

    Kutalmışoğlu Süleyman bu devleti kurdu.

    Resmi dili farsçadır.

    Süleyman Şah savaşta öldü ve ülkeyi bir süre Vezir Ebu Kasım yönetti.

    İlk başkenti İznik‘ti.  Ancak birinci haçlı seferleri sonrasında merkez Konya‘ya taşındı ve devlet yıkılana kadar başkent Konya kaldı

    1176 yılında Bizans ile Miryakefalon Savaşı yapıldı. Savaş aynı zamanda yurt tutan Savaşı olarak tarihe geçmiştir. Anadolu’yu kesin olarak Türk yurdu haline geldi.

     Alaaddin Keykubat Alaiye yani Alanya’yı kurdu.

    Ticaret için suğdak Limanı ele geçirildi, aynı zamanda ticaret için vergiler düşürüldü.

    Dünyanın ilk sigorta sistemi  bu devlet tarafından uygulandı.

    Yabanlu  adı verilen pazarlar Kayseri’de kuruldu. Diğer şehirlerde ise Türkmen pazarları kuruldu.

     Denizcilik devlet politikası haline getirildi.

    İlk Para 1. Mesut döneminde basıldı.

    İlk altın para II. Kılıçarslan döneminde basıldı.

    1230’da Harzemşahlar ile yapılan Yassı Çimen Savaşı‘nı kazandılar ve Harzemşahlar yıkılış sürecine girdi.

    1240 yılında türk tarihinin ilk dini nitelikli ayaklanması olan Baba İshak İsyanı çıktı.

    Moğollar bunu fırsat bilip saldırıya geçti ve 1243 yılında yapılan Kösedağ Savaşı kaybedildi. Savaş sonucunda Anadolu Selçuklu Devleti yıkılış sürecine girdi. Anadolu’da Türk siyasi birliği bitti ve beylikler dönemi tekrar başladı. Moğollar Anadolu’yu tahrip etti ve Anadolu Selçuklu Devleti Moğol hüküm altına girdi.

    Karamanoğulları (Karaman)

     Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etti.

     Sİyavuş’u Anadolu Selçuklu tahtına çıkarmak için cimri olayı yaşandı. Cimri olayı hakkında daha detaylı bilgiler için: Cimri Olayı (Wikipedia)

    Kendilerini Selçuklu mirasçısı olarak  gördüler.

    Yıldırım Bayezit Akçay Savaşı ile bu devlete son verdi ancak Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar  kuruldular.

    Karesioğulları (Çanakkale,  Balıkesir)

    Balıkesir Çanakkale  dolaylarında kuruldu.

     Orhan Gazi Döneminde alınan ilk beyliktir.

    Dulkadiroğulları (Maraş)

    Osmanlı’ya katılan son büyük devlettir.

    Turnadağ Savaşı‘yla bu devlete son verildi.

    Germiyanoğulları (Kütahya)

     Germiyanoğlu Yakup Bey tarafından kuruldu. 

     Osmanlı’ya çeyiz yöntemiyle katıldı.

    Hamitoğulları (Isparta-Eğirdir-Denizli)

    Osmanlı’ya parayla Seydişehir ve Beyşehir’i sattılar.

     Aydınoğulları (Aydın)

      Sakız, Semadirek ve Bozcaada’ya sefer düzenlediler.

     Venedik’e ilk kapitülasyon veren devlettir.

     Selçuk İsa Bey Cami,  Bilgi Ulu Cami  bıraktıkları  eserler arasındadır.

     Bu devlette  Anadolu’nun İbni Sina’sı  Hacı Paşa yaşadı.

    Saruhanoğulları (Manisa-Menemen-Foça)

    Saruhan bey tarafından kuruldu.

    Mora yarımadasına sefer düzenlediler.

    Menteşeoğulları (Muğla-Milas)

     Rodos ve Kıbrıs’a sefer düzenler.

     Milas Firuz Bey ve Balat İlyas Camii bıraktıkları eserler arasındadır.

    Eretna Devleti (Sivas-Kayseri)

     Bu devleti  Uygur asıllı Eretna Bey yönetti.

    Akkoyunlular (Diyarbakır)

    Bu devletin başı olan Uzun Hasan Kara koyunlara son verdi. Böylelikle güçlenmiş oldu.

    Daha sonra Osmanlı’ya karşı yapılan Otlukbeli Savaşı‘nda Fatih’e yenilerek yıkılış sürecine girdi.

    Karakoyunlular (Erzurum)

     Bayram Hoca bu devleti Erzurum’da kurdu.

     Bu devlet Ankara Savaşı’nda Osmanlıya destek verdi.

    Anadolu Selçuklu Devleti ve Anadolu Beylikleri Tarihi konusu burda sona erdi.

    Türk İslam Devletleri Bilim İnsanları konusu için tıklayın.

  • Türk İslam Tarihi Bilim İnsanları – 19 Bilim Adamı

    Türk İslam Tarihi Bilim İnsanları

    Türk İslam Tarihi Bilim İnsanları Farabi, Biruni, Gazali, İbn-i Rüşt, İbn-i Sina, Zekeriya Er-Razi, Harezmi, Ömer Hayyam, Uluğ Bey,Cabir Bin Hayyam, Cevheri, Cezeri, Kaşgarlı Mahmut, Yusuf Has Hacip, Ahmet Yesevi, Edip Ahmet Yükneki, Ali Şir Nevai, Firdevsi, Utbi’yle ilgili KPSS’de soru çözmenizi sağlayacak bilgileri yazımızda bulabilirsiniz.

    Farabi

    İlimleri sınıflandırılmıştır. (İhsaül Ulüm adlı kitabında)

    İslam dünyasında  pozitif bilimleri başlatan kişi olmuştur

    İlk defa modern bir müzik kitabı yazmıştır.(Kitabul Musiki)

    Muallim-i Sani  olarak da  tanınır

    Birleşmiş Milletler fikrini ortaya atan kişidir.

    Eserleri: Kitabül Musiki, El Medinetül Fazıla, İhsaül Ulüm

    Biruni

    Yerçekimini  Newton’dan önce söylemiştir.

    Dünyanın çapını hesaplamış, Rasathane kurmuştur.

    Gazneliler Devletinde yaşamıştır.  Gazneli Mahmut kendisinden sarayımın en değerli hazinesi diye bahsetmiştir.

    Eserleri: Asarul Bakiye

    Gazali

    Felsefe ile uğraşmıştır

    Nizamiye Medreseleri’nin hocalığını ve rektörlüğünü yapmıştır.

    İslam’ı savunduğu ve ispatlamaya çalıştığı için İhyadül Ulumiddin (Dinin İspatlayıcısı) lakabını almıştır.

    Eserleri: Nasihatül Mülk (Sencere sunmuştur)

    İbn-i Rüşt

    Aklı ön plana çıkarmıştır. Gazalinin dini anlamak için aklı kullanmaya gerek yok tezini eleştiren Tuhfetül Tehafüt adlı eseri yazmıştır.

    Eserleri: Tuhfetül Tehafüt

    İbn-i Sina

    Farmakoloji biliminin kurucusudur.

    Eserleri batıda ders kitabı olarak okutulmuştur.

    Fizikçi, tıpçı ve aynı zamanda  filozoftur.

    Mikrobu ilk defa tanımlayan tarif eden kişidir.

    Mide ameliyatını ilk defa yapan kişidir.

    Eserleri: Kitabu Şifa, El Kanun Fit Tıp

    Zekeriya Er-Razi

    Tıpla uğraşmıştır.

    Kızamık ve Çiçek hastalıklarını tanımlamış, bunların arasındaki farkı ortaya çıkarmıştır.

    Eserleri: El Havi Ansiklopedisi

    Harezmi

    Matematikçidir. Cebir’in kurucusudur.

    Sıfırı ilk kez kullanan kişidir

    Eserleri: Zic-u Harezmi, Kitabu-l Cebr, Mukabele

    Ömer Hayyam

    Şair, yazar, matematikçi, filozof ve astronomdur.

    Celali takvimini hazırlayan  komisyonun içinde yer almıştır

    Eserleri: Nevruzname, Zic-i Melikşahi

    Uluğ Bey

    Timur Devletinde hükümdarlık yapmıştır.

    Eserleri: Zici, Yıldızların Fihristi

    Cabir Bin Hayyam

    Kimya ile uğraşmıştır.

    Atom demeden atomun ne olduğunu tanımlamıştır.

    Cevheri

    Büyük Selçuklu Devletinde yaşamıştır.

    Kimya ile uğraşmıştır.

    Eserleri: Kitab-ı Muhtar, Fi Keşf El Esrar

    Cezeri

    Robotik ve Sibernetik bilimlerinin kurucusudur. Bu alanda çalışmalar yapan ilk kişidir.

    Artuklular Devletinde yaşamıştır. 

    Eserleri: Kibaul Hiyel, Otomato

    Kaşgarlı Mahmut

    Arapça türkçe sözlük olan Divan-ı Lügattüt Türk’ü yazmıştır.

    Eserleri: Kitabu Cevahirün Nahv Fi Lugatüt Türk, Divan-ı Lügattüt

    Yusuf Has Hacip 

    Karahanlılar döneminde yaşadı.

    Kutadgu Bilig adlı ilk siyasetnameyi Tabgaç Buğra Han’a sundu.

    Ahmet Yesevi

    İlk Türk İslam mutasavvıfıdır.

    Karahanlılar devletinde yaşamıştır.

    Pir-i Türkistan adıyla bilinmektedir.

    Divan’ı Hikmeti yazmıştır.

    Edip Ahmet Yükneki

    Atabetül Hakayık adlı eseri yamıştır.

    Karahanlılar Devletinde yaşamıştır.

    Ali Şir Nevai

    Timurlular Devletinde şairlik yapmıştır.

    Muhakemetül Lugateyn adlı eserinde Türkçe’nin Farsça’dan daha üstün olduğunu kanıtlamaya çalışmıştır.

    Firdevsi

    Ünlü Şehnameyi yazıp Gazneli Mahmut’a sunmuştur.

    Utbi

    Gazneliler Devletinde yaşamıştır.

    Tarih-i Yemin’i Gazneli Mahmut’a sunmuştur.

    Türk İslam Tarihi Bilim İnsanları konusu burda sona ermiştir.

    Anadolu Selçuklu Devleti ve Anadolu Beylikleri Tarihi için tıklayın.

  • Türk İslam Tarihi – Kültür ve Medeniyet

    Türk İslam Tarihi Kültür ve Medeniyet - Zafer Kuleleri

    Türk İslam Tarihi Kültür ve Medeniyet konusu KPSS’de soru gelmesi açısından oldukça önemli bir konudur. Türk İslam tarihinden gelen iki sorudan biri bu konudan gelmektedir.

    Devlet Yönetimi 

    Türk Tarihi Kültür ve medeniyet kısmında yer alan Devlet Yönetimi şu alt başlıklara ayrılmaktadır:

    Hükümdarlık Sembolleri

    Hükümdarların hükümdarlık sembolü olarak kullandığı, onları diğer insanlardan ayıran belli başlı simgeler vardır. Bunlar aşağıdaki maddelerden oluşur.

    • Otağ (Çadır)
    • Nevbet(Davul)
    • Tuğ (Sancak)
    • Kotuz(Sorguç)
    • Örgin(Taht)
    • Yay – Mühür
    • Tıraz(Elbise, üzerinde hükümdar sembolleri olan)
    • Hilat(Kaftan)
    • Çetr(Ayetli Şemsiye)
    • Para Bastırmak
    • Hutbe Okutmak

    Unvanlar

    Hükümdarların sahip olduğu bazı unvanlar bulunmaktaydı. Bunlar;

    • Han
    • Hakan
    • Erkin
    • İlig
    • Melik
    • Padişah
    • Sultan
    • Şah
    • Sultan-ı Azam
    • Bey

    Merkezi Yönetim

    Merkezi yönetim temel olarak 3 bölümden oluşmaktaydı. Bu bölümler;

    1. Saray
    2. Hükümet
    3. Hükümdar

    Saray Görevlileri

    Sarayda çalışan bazı görevliler ve görevleri şunlardır;

    Hares Emiri: Hükümdara karşı suç işleyenleri cezalandırır.

    Vekil-i Has: Sarayın tüm işleriyle ilgilenir.

    Abdar: Temizlik görevlisi.

    Candar:Hükümdarı koruyan görevli.

    Taştdar: Hükümdarın temizlik görevlisi.

    Emir-i Ahur: Hükümdarın atlarının bakımını yapar.

    Emir-i Şikar: Hükümdarın av partilerini düzenler.

    Camedar: Hükümdarın kıyafetlerinden sorumlu.

    Silahdar: Hükümdarın silahlarıyla ilgilenir.

    Şarapdar: Hükümdarın içecekleriyle ilgilenir.

    Alemdar: Bayrak taşıyan görevli.

    Hasdar: Hükümdarın sofrasıyla ilgilenir.

    Çeşnigir: Hükümdarın yiyecekleriyle ilgilenir.

    Serhenk: Törenleri ve yolları düzenler.

    Hacip: Hükümdar ve vezirden sonra en yetkili kişi.

    Devaddar: Hükümdarın yazı takımlarını taşıyan ve koruyan görevli

    Devlet Görevlileri

    Bazı devlet görevlileri ve görevleri şunlardır;

    Amid: Sivil yönetici, kaymakam

    Amil: Vergi toplayan kişi

    Yuğruş: Karahanlılarda vezir

    Melik: Hükümdarın oğlu

    Atabey: Melik eğitmeni

    Şıhne: Askeri vali

    Muhtesip: Belediye işlerinden sorumlu

    Hacibul Hüccab: Hükümdar ve vezirden sonra en yetkili. Hükümdarın görüşme ve buluşmalarını ayarlardı.

    Dıvan-ı Saltanat

     Karahanlılarda Meclis-i Ali olarak bilinen Divan-ı Saltanat devlet işlerinin görüşüldüğü divandı. Divan-ı Saltanata hükümdar başkanlık ederdi. Bazı Divan-ı Saltanat türleri şunlardır;

    Divan-ı İstifa: Mali İşlerden Sorumlu. (Görevli Kişi: Mustevfi)

    Divan-ı Arz: Askeri İşlerden sorumlu. (Görevli Kişi: Emir-i Arz)

    Divan-ı Tuğra:Yazışma işlerinden sorumlu.(Görevli Kişi: Tuğrai)

    Divan-ı İşraf: Denetleme yapan divan (Görevli Kişi: Muşrif)

    Divan-ı Berit: Haberleşme, posta (Görevli Kişi: Berid)

    Niyabet-i Saltanat: Geçici büyük Divan (Görevli Kişi: Naib)

    Divan-ı Mezalim: Kadı kararlarına itiraz divanı (Görevli Kişi: Sultan)

    Hukuk Sistemi

    Türk İslam Devletlerine ait hukuk sistemi kavramları ve anlamları şunlardan oluşmaktadır.

    Kadı-ul Kudat: Başkadı

    Şer-i Mahkeme: Dini işer görüşülür. Kadı-ul Kudat başkanlık eder.

    Örfi Mahkeme: Dini işlerin dışındaki işler görüşülür. Emir-i Dad başkanlık eder.

    Askeri Mahkeme: Askeri işler görüşülür. Kazasker, Kadıleşker başkanlık eder.

    Dıvan-ı Mezalim: Mahkemelerin verdiği kararlara yapılan itirazlar değerlendirilir. Sultan başkanlık yapar, son kararı verir.

    Ordu

    Hassa Ordusu: En etkili, savaşa hazır ordu.

    Gulaman-ı Saray: Muhafız ordusu.

    Türkmenler: Sınırlarda görev yaparlar.

    Eyalet Askerleri: Melik ve Atabey orduları.

    Yardımcı Kuvvetler: Bağlı beylik ve devlet orduları.

    Sosyal Hayat

    İmarethane: Aş evi 

    Tabhane: Misafirhane

    Debbahhane: Deri işleyen yer 

    Kapan: Tek cins mal satılan yer

    Bedesten: Günümüz AVM’si

    Sebil: Çeşme

    Kümbet: Önemli kişi mezarı

    Arasta: Çarşı

    Külliye: Toplu yapılar

    Tekke: Dini yer

    Zaviye: Tekkelerin küçüğü

    Tutmaç: Milli bir yemek

    Darüşşifa: Hastahane

    Maristan: Hastahane 

    Darüssıha: Hastahane

    Bimaristan: Hastahane

    Toprak Yönetimi

    Miri

    • Has
    • Vakıf
    • İkta

    Mülki

    • Öşri
    • Haraci

    İkta Sisteminin Faydaları (Tımar Sisteminin Karşılığı)

    • Toprağın boş kalması engellendi.
    • Düzenli vergi toplandı.
    • Memurun ve askerin maaşı ödendi.
    • Osmanlı’daki Tımar sisteminin karşılığıdır.
    • Cebelü: Sipahinin Üç Bin akçe verip yetiştirdiği asker.

    Eğitim

    Semerkant Medresesi: Karahanlılar yaptı. İlk Türk islam medresesidir.

    Yağıbasan Medresesi: Danişmentliler yaptı. Anadolunun ilk medresesidir.

    Nişabur Medresesi: Büyük Selçuklu Devleti yaptı. Büyük Selçuklu’nun ilk medresesidir.

    Nizamiye Medreseleri: Alparslan açtı. Dünyanın ilk üniversitesi kabul edilir. En ünlüsü Bağdat’tadır.

    Edebiyat

    Eser: Telif

    Yazar: Müellif

    Ciltleyen: Mücellit

    Çoğaltan: Müstensih

    Mühürcü: Hakkah

    Tefsirci: Müfessir

    Fıkıhçı: Fakih

    Mimari ve Sanat

    Karahanlılar: Arap Ata Türbesi,  Rıbat-ı Melik, Ayşe Bibi Türbesi

    Gazneliler: Zafer Kuleleri, Ribat-ı Mahi, Leşker-i Bazar

    Büyük Selçuklu Devleti: İran ve Irakta bulunan, Cuma adlı eserler ve Diyarbakır ulu cami. 

    Not: İlk hattat Amasyalı Yakup‘dur.Tezhiple uğraşana Müzehhip, Minyatürle uğraşana ise Nakkaş denir. 

     

    Türk İslam Tarihi Kültür ve Medeniyet konusu burda sona erdi.Türk İslam Devletleri Siyasi Tarihi için: Türk İslam Tarihi Siyasi Tarih

  • Türk İslam Devletleri – Siyasi Tarih

    Türk İslam Devletleri

    Türk İslam tarihi başlığı altında Türk İslam Devletleri konusunu bu yazıda işleyeceğiz. Konu anlatımı aşağıda bulabilirsiniz.

    Talas Savaşı

    -Abbasiler ile Çinliler arasında yapıldı.

    -Türkler bu savaşta Araplara yardım etti ve Araplar kazandı.

    -İslam Türkler arasında bu savaştan sonra kitleler halinde yayılmaya başladı.

    -Bu savaş sonucunda kağıt ilk defa Çin dışına çıktı.

    Mısır’da Kurulan Türk Devletleri

    Tolunoğulları

    -Tolunoğlu Ahmet tarafından Abasilerden ayrılarak kurulmuştur.

    -Mısırda kurulan ilk Türk islam devletidir.

    -Maristan adı verilen hastahaneler kurmuşlardır.

    Akşitler(Ihşidler)

    -Hicaz’da kurulan ilk Türk devletidir.

    -Tevaif-i Mülk devletidir.(Abbasilerden ayrılarak kurulan devletlere tevaif-i mülk devleti denir.)

    -Hükümdar Bin Togaç’a Ihşid ünvanı verilmiştir.

    Not: Akşitler ve Tolunoğulları’nın yıkılmasının ortak sebebi yöneticilerin Türk, halkın ise Arap olmasıdır.

    Eyyübiler

    -Kurucusu Selahaddin-i Eyyubi’dir.

    -1187 yılında yapılan Hıttin savaşıyla Kudüs’ü geri aldı.

    -Selahaddin Eyyubi bu başarısıyla Kudüs fatihi lakabını almıştır.

    Memlükler(Devlet-i Türkiyye)

    -Memlük’ün kelime anlama kölemen veya köle demektir.

    -Veraset sistemi farklı tek Türk devletidir. -Ayn Calut ve Elbistan savaşları ile Moğolları durdurabilen ilk devlet olmuşlardır.

    -Mercidabık ve Ridaniye savaşlarıyla yenilip yıkılmışlardır.

    İlk Türk İslam Devletleri

    İtil Bulgarları

    -Tarihteki ilk İslam devletidir.

    -Almış Han İslamiyeti kabul eden liderdir.

    -İbn-i Fadlan Rıhle adlı eserinde İtil Bulgarları hakkında bilgi vemiştir.

    Karahanlılar

    -Orta Asya’da kurulan ilk müslüman Türk devletidir.

    -Kurucusu Kül Bilge Kadir Han’dır.

    -Saltuk Buğra Han zamanında İslamiyeti kabul ettiler.

    -Düzenli posta teşkilatını kurmuşlardır.

    -Ribad adı verillen kervansaraylar açmışlardır.

    -Dünyada ilk burslu eğitim sistemini geliştirdiler.

    -Bimarhane adı verilen hastahaneler açtılar.

    -İlk Türk İslam eserlerini oluşturdular.

    Ribat nedir?

    -Kervansaraydır ancak içinde İslam’a davet için bir İmam bulunur.

    -Yollardaki güvenliği sağlar.

    -Savaşlarda gazi olanlar burada görev alırlar.

    Gazneliler

    Yeminiler olarak da bilinirler.

    -Kurucusu Alp Tigin’dir.(Padişah ünvanını kullanan ilk kişidir.)

    -En önemli hükümdarı Gazneli Mahmut’tur.

    -Sultan unvanını kullanan ilk kişi Gazneli Mahmut’tur.

    -Hindistan’a seferler düzenlediler.

    -Firdevsi ünlü Şehnamesini Gazneli Mahmud’a sunmuştur.

    -Büyük Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşında yenilmelerinden sonra yıkılış sürecine girdiler.

    Büyük Selçuklu Devleti

    -1040 Dandanakan Savaşıyla kuruldular.

    -Resmi kurucusu Tuğrul Bey’dir.

    -İkili teşkilat sistemini uygulamışlardır.

    -1048 yılında Bizanslarla Pasinler savaşını yaptılar. Bu savaşı kazandılar.  

    -1055 yılında Tuğrul Bey Bağdat seferini yaptı ve 1058 yılında Şii Büveyhoğullarına son verdi.

    -Halife Tuğrul Bey’e Doğunun ve Batının sultanı unvanını ve kılıcını verdi.

    -1064 yılında Sultan Alparslan alınamaz denilen, hristiyanların büyük kalelerinden olan Ari kalesini fethetti. Bunun üzerine

    –Halife tarafından kendisine Ebu’l Feth lakabı verilmiştir.

    -1071 yılında Bizans’la yapılan Malazgirt savaşıyla Anadolu’nun kapısı Türklere açıldı. Bu savaşın diğer ismi “Yurt Açan” savaşıdır.

    Büyük Selçuklu Devletinin Yıkılma Sebepleri

    -Haşhaşilik faaliyetleri sonucunda Melikşah ve Nizamülmülk gibi büyük devlet adamlarının öldürülmesi.

    -Abbasilerin zararlı faaliyetleri.

    -Oğuzların kendilerine devlet kademelerinde görevler verilmemesi nedeniyle küsmesi ve devlete isyan etmeleri.

    -1141 yılında Moğol kökenli Karahitaylarla yapılan Katvan savaşının kaybedilmesi sonucunda yıkılmıştır.

    Anadolu’da Kurulan Türk İslam Devletleri

    Dilmaçoğulları

    -Bitlis’te kuruldu.

    -Bitlis Ulu Cami’ni yapmışlardır.

    Danişmentliler

    -Sivas – Tokat – Malatya’da kuruldu.

    -Kayseri Ulu Cami ve Anadoludaki İlk Medrese olma özelliğini taşıyan Çukur Medrese(Yağıbasan Medresesi – Tokat, Niksar) yapmışlardır.

    Saltuklar

    -Anadolu’daki ilk Türk İslam devletidir.

    -Erzurum ve çevresinde kurulmuştur.

    -Kale Cami, Tepsi Minare, Üç Kümbetler, Mama Hatun Türbesi gibi eserler bırakmışlardır.

    Mengücekliler

    -Divriği ve Erzincan çevresinde kuruldu.

    -Divriği Ulu Cami eseri Mengücekliler’e aittir.

    Artuklar

    -Harput – Mardin – Diyarbakır çevresinde kurulmuşlardır.

    -Hasan Keyf ve Malabadi köprüsünü eserleri Artuklular’a aittir.

    -Ünlü mucit ve mühendis El Cezeri bu devlette yaşamıştır.

    Çaka Beyliği

    -İzmir ve çevresinde kuruldu.

    -İlk Türk denizcisi Çaka Bey’dir.

    -Kurmuş olduğu donanmanın kuruluş tarihi Deniz kuvvetlerinin kuruluş yıl dönümüdür.

    Türk İslam Devleri konusu burada sona erdi.

    Türk İslam Devletleri Kültür ve Medeniyet Konusu İçin;

    Türk İslam Tarihi – Kültür ve Medeniyet

  • İslamiyet Öncesi Türk Tarihi- Siyasi Tarih

    İslamiyet Öncesi Türk Siyasi Tarihi
    Mete Han ve Türk Göçleri

    İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Siyasal konusundan kültür medeniyet konusundan geldiği kadar sık soru gelmese de 1 soru gelme ihtimali vardır.

    Türk Adının Anlamı

    Uygur: Güç, kuvvet
    Çin: Miğfer
    Ziya Gökalp: Töre, kanun sahibi
    Divan-ı Lügatüt Türk: Olgunluk çağı

    Orta Asya’daki Önemli Kültür Merkezleri

    Anav: Orta Asya’daki en eski kültür merkezi
    Afanosyova: Orta Asya’daki en eksi Türk kültür merkezi

    Türk Devletleri – Boyları

    1.İskitler

    -Bilinen ilk Türk boyudur.
    -Alp Er Tunga ve Şu destanlarını yazmışlardır.
    -Üzengi’yi buldular.
    -Tomris adlı kadın hükümdar bu boyda yaşadı.
    -Amazon kadınları bu devlette yaşadı.
    -Lakapları “Bozkırın Kuyumcuları”dır.
    -Hayvan üslubunu kullanmışlardır.

    2.Asya Hun Devleti

    -İlk teşkilatlı Türk devletidir.
    -Merkezi Ötüken’dir.
    -Çin Seddi bu devletin akınları nedeniyle inşa edildi.
    -İlk hükümdarı Teoman, en önemli hükümdarı ise Mete Han’dır.
    -Mete Han Türk boylarını birleştirmiş ve bu devletin çatısı altında toplamıştır.
    -İlk disiplinli Türk Ordusunu Mete Han kurmuştur. Ayrıca Islıklı Ok ve Onluk Sistemi bulan kişidir.
    -Asya Hunlarının yıkılmasıyla kavimler göçü ortaya çıkmıştır.

    3.Avrupa Hun Devleti

    -Kurucusu Balamir’dir.
    -Uldız döneminde Anadolu’ya seferler düzenlemişlerdir.
    -Atilla dönemi en parlak dönemidir. Roma üzerine seferler yapılmıştır. Doğu Roma ile Margus Barışı yapılmıştır.

    4.I.Köktürk Devleti

    -Orta Asya’da kurulan 2. büyük Türk devletidir.(İlki Asya Hun)
    -Türk adıyla kurulan ilk Türk devletidir.
    -Parayı kullanan ilk Türk devletidir.
    -Kurucusu Bumin Kağan’dır. Aşina soyundan gelmektedir.
    -En parlak dönemi Mukan Kağan dönemidir.
    -Kürşad ayaklanması bu devletin yıkılmasından sonra ortaya çıkmıştır.

    5.II.Köktürk Devleti

    -Kutluk Kağan(İlteriş) tarafından kurulmuştur.
    -En parlak dönemi Bilge Kağan ve Kül Tigin dönemidir.
    -Vezir Tonyukuk zamanında Orhun Anıtları dikilmiş, Türkleri birleştirdiği için Türklerin Bismarc’ı ünvanını almıştır.

    6.Uygurlar

    -II. Köktürk devletine son vermişlerdir.
    -En parlak dönemi Bayan Han(Moyen Çur) dönemidir.
    -Bögü Kağan zamanında Mani dinine geçilmiş, et yemek ve savaşmak yasaklanmıştır.
    -Yerleşik hayata geçmişlerdir. Yerleşik hayatla beraber matbaa ve yayıncılık gelişti.
    -Sanat dalları gelişmiştir. Resim, heykelcilik, fresk, çini gelişmiştir.
    -Çav adı verilen kağıt paralar bastırılmıştır.

    7.Avarlar(Juan Juan)

    Avrupa’daki kurucusu Bayan Han’dır.
    İstanbul’u Sasanilerle beraber iki kez kuşattılar.
    -İstanbul’u ilk kuşatan Türk devletidir.
    -Üzengi’yi Avrupa’ya taşıdılar.
    -Hristiyanlığı benimseyip slavlaşmışlardır.

    8.Bulgarlar

    1. İtil Bulgarları
    -İslamiyeti benimseyen ilk Türk devletidir.
    -İbn-i Fadlan bu devlete İslamiyeti öğretmiştir.
    2. Tuna Bulgarları
    -Boris Han zamanında hristiyanlığı benimsediler.
    -İstanbul’u kuşattılar.

    9.Hazarlar

    -Museviliği Benimseyen ilk ve tek Türk devletidir.
    -İçinde yaşayan müslümanların başında Haz adı verilen kişiler vardır.
    -“Hazar Barış Çağı”nı sağlamışlardır.

    10.Macarlar

    -Kurucusu Arpad’dır.
    -Mohaç savaşı ile Osmanlı egemenliğine girdiler.
    -Türkoloji enstitüsünü kurmuşlardır.

    11.Peçenekler

    -Bizans’ta paralı askerlik yaptılar.
    -Malazgirt savaşında taraf değiştirip Büyük Selçuklu tarafına geçmişlerdir.
    -Çaka Beyi İstanbul’u kuşattı.

    12.Kıpçaklar(Kumanlar)

    -İgor ve Dede Korkut masallarında anlatıldılar.
    -Hristiyanlığı benimsediler.
    -Codex Comanius adında bir Kıpçak sözlüğü yazdılar.

    13.Türgeşler

    -Bögü Tarkan kendi adına para bastıran ilk Türk hükümdarıdır.

    14.Kırgızlar

    -Manas destanını yazmışlardır.
    -Moğol egemenliğine giren ilk Türk topluluğudur.

    15.Karluklar

    -Karahanlı Devleti’ni kurdular.
    -Cengiz Han’a tabi olan ilk topluluktur.
    -İslamiyeti kabul eden ilk Türk topluluğudur.

    16. Tabgaçlar

    -İlk din değiştiren topluluktur. Budizm’e geçmişlerdir.
    İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Kültür ve Medeniyet:
Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı