Gelişim Psikolojisi

Zihinsel Gelişimi Etkileyen Faktörler

İlgini Çekebilir
Zihinsel Gelişimi Etkileyen Faktörler

Zihinsel Gelişimi Etkileyen Faktörler arasında olgunlaşma, yaşantı, kültürel aktarım, örgütleme, denge – dengesizlik sayılabilir. Bu kavramları ve tanımlarını aşağıda bulabilirsiniz.

Olgunlaşma

Organizmanın kendisinden beklenen görevleri yapabilecek düzeye gelmesidir. Genetik donanımla belirlenen bu program, zihinsel gelişimi ve problem çözme süreçlerini etkiler. Olgunlaşma geciktiği zaman zihinsel gelişim de gecikir. Örneğin soyut düşünme becerisinin kazanılabilmesi için çocuğu belli bir zihinsel gelişim düzeyine ulaşmış olması gerekir. Ancak olgunlaşma burada tek başına yeterli bir kavram değildir. Olgunlaşma sağlandıktan sonra aynı zamanda çevredeki uyarıcılarla yaşantı geçirmesi de gerekir. 

Yaşantı (Deneyim)

Yaşantı zenginliğinin olması zihinsel gelişimi hızlandırır. Çocuğun çevresindeki uyarıcıların fazla olması zihinsel gelişimi desteklemektedir. Böylece daha fazla sayıda şema kurabilecek, özümleme ve uyumsama yapabilecektir. Bunun içinde çevreyle etkileşime girmeli, çevresini keşfetmelidir.

Kültürel Aktarım: Yaşanılan toplum ve kültürel değerleri zihinsel gelişimi önemli ölçüde etkilemektedir. Daha önce verilen bilimin gelişmediği yerlerde soyut düşünme gücünün azalması da buna örnektir. Ayrıca kültür dil ve düşünce kalıplarıyla bireyin zihinsel yapısını şekillendirmektedir. Bireylere uyarıcı zenginliği ve yaşantı çeşitliliği de sağlaması bireyin zihinsel gelişimini olumlu düzeyde etkiler. 

İlgini Çekebilir

Örgütleme (Organizasyon)

Doğuştan getirdiğimiz temel eğilimlerden biri olan örgütleme bilgileri anlamlı hale getirerek düzenleme sürecidir. Örneğin çocuğun kraliçe arıyı taç takar şekilde çizmesi örgütlemeye örnektir. Daha önceki bilgilerini düzenleyerek yeni durumlara uyarlamıştır.Bir problem çözülürken de daha önce işe yarayan durumlar araştırılarak yeni duruma uyarlanmaya çalışılır. 

Deve kuşunu çizmek isteyen bir çocuğun deveye kanat takarak deve kuşu çizdiğini söylemesi örgütlemeye örnektir. Deve ve kuşa ait iki şemasını birleştirip örgütlemiştir.

Denge – Dengesizlik – Denge

Çocuklar dengeleme eğilimiyle doğarlar. Dengeleme fonksiyonel değişmezlerden biri olan örgütlemenin bir bir uzantısıdır. Kişi denge halindeyken yeni edinilen bilgiler kişinin dengesini bozmakta ancak uyumsama ve özümleme süreçleriyle birey yeniden dengeye kavuşabilmektedir. Bu denge – dengesizlik – denge döngü tüm gelişim süreci boyunca devam eder.

İnsan düşüncesinin temel eğilimlerinden olan kararlılık ve tutarlılık isteğinden gelen bir kavramdır. Dengesizlik yeni bir durum yani öğrenmeyi doğururken, eski bilgiler ve yeni bilgiler arasında kurduğu bağlantılar ise dengelemeyi doğurur. Çocuğun cisimleri yere vurunca ses çıkardığı şeklinde sahip olduğu şema nedeniyle yumurtayı yere vurunca ses çıkacağını düşünmesi ve yumurtayı yere vurduğunda ses çıkmadan kırılması dengesizlik durumu oluşturur. Çocuğun yumurtanın yere vurulmayacak bir nesne olduğunu anlaması ise dengeleme durumudur.

İlgini Çekebilir

Zihinsel Gelişimi Etkileyen Faktörler konusu burada sona erdi.

Bir önceki konu olan Piaget’in Bilişsel Gelişim Kuramı – Temel Kavramlar konusu için tıklayın.

İlgini Çekebilir
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı